مقدمه

                                   بسم الله الرحمن الرحیم

مقدمه

اگر آنچه از درخت روی زمین است قلم شوند و یک دریا برای آن مرکب گردد و هفت دریا بر آن افزوده شود  تا بدین وسیله علم خدا نوشته شود این ها همه تمام می شوند و علم خدا پایان نمی پذیرد.

ضمن عرض سلام خدمت دوستان ، عزیزان و مطالعه کنندگان این وبلاگ ، وبا عرض تشکر جهت انتخاب شما برای مطالعه مطالب وبلاگ ، با یاری خداوند متعال و هم فکری و راهنمایی های د و ست وفامیل بزرگوار آقای جایدری عزیز  در یاری رساندن و راهنمایی بنده جهت ساخت وبلاگ، این وبلاگ را در بهار 1391 ایجاد نمودیم .

امید است اطلاعات اندک بنده در زمینه  علوم پزشکی و پیشگیری و کنترل بیماری ها  ، بتواند در جهت  حفظ سلامتی  ،تندرستی و نیک زیستی شما عزیزان قدم مثبتی بردارد.

سلامتی بزرگترین نعمتی است که خداوند به انسان عطا نموده و انسان ها قدر آنرا نمی دانند.

تنظیم آب و ترشح ADH

تنظیم آب و ترشح ADH
در بدن انسان سیستم های خود تنظیمی وجود دارد که بالا و پایین رفتن عواملی مانند آب و سدیم و فشارخون را تنظیم می کند مثلا با پایین افتادن فشارخون سیستم های تنظیمی با افزایش ضربان قلب و انقباض رگ ها تا حدودی این کاهش فشارخون را جبران می کند با بالا رفتن فشارخون سیستم های تنظیمی وجود دارد که با آن مقابله کند در نتیجه بدن انسان قادر است با تغییراتی که در درون بدن ایجاد می شود تا حدودی مقابله کند در مورد آب و سدیم هم به همین صورت است اگر آب زیادی آشامیده شود ، آب بیشتری از طریق ادرار دفع می شود و اگر آب کم نوشیده شود آب کمتری دفع می شود و با مصرف زیاد سدیم ، سدیم بیشتری دفع می شود و با مصرف کم سدیم  ، سدیم کمتری دفع خواهدشد حالا به بررسی این حالات می پردازیم .
در ابتدا بررسی این مطلب ضروری است که چه عواملی میزان ورود و خروج آب را از بدن کنترل می کنند ؟ اما قبل از توضیح این مطلب بررسی این موضوع لازم است که در طول روز چه میزان آب و از چه طریقی وارد بدن می شود وچه مقدار آب از بدن دفع می شود و این دفع آب به چه روشی صورت می گیرد؟
روزانه حدود هزار و پانصد سی سی آب از طریق نوشیدن مایعات وارد بدن می شود  این مایعات می تواند آب خالص یا چای یا قهوه را شامل شوند و حدود هشت صد سی سی آب از طریق خوردن غذاها وارد بدن می شود خیلی از مواد غذایی که ما تصور می کنیم خشک و بدون آب هستند ، درصد قابل ملاحظه ای آب در آن ها وجود دارد مثلا میوه جات و سبزی جات و حبوبات از این جمله اند حدود دویست سی سی آب هم به واسطه متابولیسم داخلی بدن ، در بدن ایجاد می شود قندها و اسیدهای چرب وقتی در بدن برای تولید انرژی متابولیز می شوند باید وارد چرخه کریس شوند در زمانی که این چرخه در بدن انجام می گیرد و در زمان ایجاد استیل کوانزیم   A دویست سی سی آب در بدن ایجاد می شود پس به طور کلی حدود دوهزار و پانصد سی سی آب در طول روز در بدن راه می یابد ،از طرف دیگر حدود هزار تا هزار و پانصد سی سی آب از طریق ادرار از بدن دفع می شود و حدود هشت صد سی سی  از طریق دفع نامحسوس خارج می شود و حدود دویست سی سی از طریق مدفوع دفع می گردد در نتیجه دو هزار و پانصد سی سی از آب بدن در شبانه روز از روش های که گفته شد ، از بدن دفع می گردد  در مورد دفع نامحسوس که هشت صد سی سی از مایعات بدن از این طریق آن دفع می شود، لازم به توضیح است که دفع نامحسوس از دو روش تعریق و تنفس انجام می گیرد چهارصد سی سی از دفع نامحسوس آب از طریق تعریق و چهارصد سی سی از طریق تنفس دفع می شود در صورتی که فرد در icu بستری باشد یا تعداد تنفس فرد زیاد باشد یا فرد در دوندگی شرکت کند ، دفع نامحسوس آب در بدن بیشتر می شود به طور کلی در فاکتورهای نامبرده شده دفع آب از بدن ، می توان کنترل واقعی را در دفع ادرار داشت از طریق  کنترل میزان مایعات آشامیده شده به وسیله انسان، به عبارت دیگر اگر انسان به جای هزار و پانصد سی سی آب پنج لیتر آب مصرف کند یا کمتر از هزار و پانصد سی سی آب مصرف  کند ، آنچه که در حالت کم و زیاد مصرف  کردن  آب ، در زمان دفع آب قابل تغییر است  میزان ادرار است با این شرایط ، وجود سیستمی در بدن لازم است که بر اساس نیاز بدن به ورود آب ، میزان ورود آب به بدن را تعیین نماید و بر اساس اندازه ورود آب به بدن ، اندازه دفع آب از بدن به وسیله ادرار را مشخص  کند .
در درون مغز بین غده هیپوفیز و هیپوتالاموس هسته ای قرار دارد که son یا سیکرال سیکنوسلئوس نام دارد این ناحیه از مغز ،هورمونی به نام adh  یا آنتی دیابتیک هورمون را ترشح می کند زمانی که adh  از سیکرال سیکنوسلئوس ساخته می شود از طریق  یک سری نورون ها پایین می آید و به قسمت پشتی هیپوفیز وارد می شود و در پایانه هایی که در پشت هیپوفیز وجود دارد ،  adh تخلیه می شود منتهی  حدود ده درصد از آنتی دیابتیک هورمون ساخته شده به ناحیه ای به نام mediaLanimal وارد شده و از این ناحیه در هیپوفیز قدامی تخلیه می شود نتیجه می گیریم که اگر ضایعاتی مانند تصادف رانندگی یا شکستگی قاعده جمجمه یا جراحی هیپوفیزدروجود انسان باشد وارتباط هیپوفیز و منبع ساخته شدن آنتی دیابتیک هورمون دچار مشکل شود ، باز هم ترشح adh  به   مقدار کم در بدن شخص وجود دارد چون ده درصد از  adh وارد ناحیه medial animal  می شود منتهی اگر عارضه ایجاد شده در لبه پایینی هیپوتالاموس ایجاد شود ، فرد دچار عارضه دیابت بی مزه خواهد شد .
حالا به بررسی عوامل موثر در تحریک سیکرال سیکنوسلئوس و تولید adh  می پردازیم
دو مرکز مهم در مغز انسان وجود دارد یکی سیکرال سیکنوسلئوس است که آنتی دیابتیک هورمون را ترشح می کند و دیگری مرکز تشنگی است که در  زمان بالا رفتن آسمولایتی خون این مرکز تشنگی فعال می شود و فرد احساس تشنگی می کند و با نوشیدن آب  ، تشنگی خود را برطرف می کند.
عواملی که سیکرال سیکنوسلئوس راتحریک می کنند عبارتند از 1- افزایش آسمولایتی خون 2- کاهش فشارخون
در مغز مرکزی به نام آسمولاتکتور وجود دارد که میزان آسمولایتی خون را می سنجد و هنگامی که میزان آسمولایتی خون به دویست و هفتاد  میلی اسمز برسد ، از مرکز سنجش آسمولایتی خون یا آسمولاتکتور ، سیگنال های تحریکی به سیکرال سیکنوسلئوس  فرستاده می شود تا آنتی دیابتیک هورمون ترشح شود
عامل دیگری که بر سیکرال سیکنوسلئوس اثر محرک دارد کاهش فشارخون است در زمان کاهش فشارخون گیرنده هایی که در اطراف رگ گردن هستند ،سیگنال های تحریک کننده به سیکرال سیکنوسلئوس ارسال می کنند در نتیجه تحریک سیکرال سیکنوسلئوس و ترشح آنتی دیابتیک هورمون ، توسط  دو فاکتور عمده کنترل می شود کاهش فشارخون و افزایش آسمولایتی خون فاکتورهایی که سبب کاهش فشارخون شوند و فاکتورهایی که آسمولایتی خون را افزایش دهند سبب  تحریک سیکرال سیکنوسلئوس می شوند
مرکز مهم دیگری که به آن اشاره کردیم ،مرکز تشنگی است که این  مرکز اهمیت بالایی دارد و هنگامی مرکز تشنگی فعال می شود که آسمولایتی خون به دویست و هفتاد و پنج میلی اسمز در لیتر برسد آسمولایتی خون انسان دویست و هفتاد تا دویست و نود میلی اسمز در لیتر است همان طور که قبلا اشاره شد زمانی که آسمولایتی خون به دویست و هفتاد میلی اسمز برسد یا بین دویست و هفتاد و دویست و هفتاد و پنج ، سیکرال سیکنوسلئوس تحریک و adh  ترشح می شود ولی وقتی آسمولایتی خون  به دویست و هفتاد وپنج می رسد مرکز تشنگی فعال و احساس تشنگی پیش می آید در نتیجه ساخته شدن  adh  و تحریک سیکرال سیکنوسلئوس در وجود انسان قبل از بروز احساس تشنگی و تحریک مرکز تشنگی صورت می گیرد در نتیجه اگر به هر دلیلی شخصی به آب دستری نداشته باشد و به دلیل عدم آشامیدن آب ، آسمولایتی خون فرد بالا رود در ابتدا به دلیل تحریک سیکرال سیکنوسلئوس adh  ترشح می شود وسپس با رسیدن آسمولایتی به دویست و هفتاد و پنج میلی اسمز مرکز تشنگی فعال و فرد احساس تشنگی می کند
حال باید بررسی کرد که وجود کدام مرکز از دو ناحیه مرکز تشنگی و سیکرال سیکنوسلئوس ، وجود آنها برای بدن مهم تر است ؟ اگر فرضا به دلیل سکته مغزی قرار باشد   یکی از این دو مرکز از بین رود ، از بین نرفتن و وجود مرکز تشنگی برای حیات انسان  ضروری تر است چون اگر سیکرال سیکنوسلئوس در وجود شخصی فعال نباشد و کار نکند و ترشح آنتی دیابتیک هورمون هم مختل شود ، با دفع زیاد ادرار و بالا رفتن سدیم و افزایش آسمولایتی به واسطه عدم ترشح adh  فرد تشنگی را احساس می کند و آب می نوشد در نتیجه با عدم وجود آنتی دیابتیک هورمون ، تا زمانی که فرد به آب دسترسی داشته باشد و احساس تشنگی را داشته باشد ، وجود یا عدم وجود  adh اهمیت ندارد چون فرد با نوشیدن آب ، آسمولایتی بالا و کم آبی بدن را با نوشیدن آب جبران می کند منتهی تضمینی وجود ندارد که انسان در عدم ترشح adh  همیشه به مقدار زیادی آب دسترسی داشته باشد در صورتی که انسان به هر دلیلی مثلا خواب طولانی یا مسافرت به آب دسترسی نداشته باشد و آسمولایتی و سدیم خون هم بالا رود ، با عدم ترشح adh  در چنین شرایطی حیات  انسان با خطر مواجه خواهد شد .
حالا حالتی را در نظر بگیرید که سیکرال سیکنوسلئوس سالم و بدون مشکل است  و مرکز تشنگی در این حالت دچار مشکل است اگر ترشح adh در وجودانسان نرمال باشد و مرکز تشنگی کار خود را انجام ندهد ، مشکلی که ایجاد می شود از این جهت است که ترشح آنتی دیابتیک هورمون برای جبران کم آبی در نتیجه تخریب مرکز تشنگی ، تا حدی می تواند موثر باشد و ساخته شدن  adh در بدن از اندازه مورد نیاز بدن فراتر نمی رود  در نتیجه  adh نمی تواند با افزایش این هورمون ، دفع ادرار را از پانصد سی سی در روز کمتر نماید در نتیجه اگر مرکز تشنگی در بدن فردی خراب باشد ، نباید انتظار داشت که ترشح  adh به  طور کامل  درجبران کم آبی و نقص مرکز تشنگی موثر باشد، اگر انسان به هر دلیلی در نتیجه عدم وجود آب فوت کند ، دلیل فوت شخص چیست ؟ مگرadh   تا حدودی جبران کمبود آب را نمی کند ،  پس علت این ضایعه همان محدود بودن  کار  adh در جبران کم آبی است .
نتیجه می گیریم  که فاکتورهایی مانند افزایش آسمولایتی خون – کاهش فشارخون و بروز احساس تشنگی ، باعث تحریک سیکرال سیکنوسلئوس و ترشح  adh می شوند
حالا باید دید که ترشح adh  چه اثری بر سلول های کلیه و بازگشت آب  از ادرار به درون خون دارد ؟
ترشح آنتی دیابتیک هورمون موجب می شود که یک سری سوراخ های جدید در سطح داخلی سلول های توبول در کلیه ایجاد شود و ایجاد این حفره های جدید موجب می شوند که جذب آب به داخل خون بیشتر شود در نتیجه آب با ایجاد این حفره ها به درون خون باز می گردد و ادرار پر رنگ تر و غلیظ تر می شود .
در مورد توقف ترشح adh ، ذکر مثالی لازم است فرض کنید شخصی مقدار بسیار زیادی آب  بنوشد  با صرف آب زیاد به وسیله فرد ،میزان آسمولایتی خون فرد کاهش می یابد با کاهش آسمولایتی خون به کمتر از دویست و هفتاد میلی اسمز ، دیگر سیگنالی از آسمولاتکتورها برای تحریک ترشح  adh ارسال نمی شود و ترشح آنتی دیابتیک هورمون ، متوقف می شود به دلیل توقف  ترشح adh ، بازجذب آب از ادرار به درون خون صورت نمی گیرد و به دلیل کاهش آسمولایتی خون فرد ، مرکز تشنگی فرد هم فعالیت ندارد و فرد احساس تشنگی نمی کند  
تا اینجا در مورد عوامل موثر در ترشح آنتی دیابتیک هورمون و حالاتی که در اثر کمبود آب در بدن ایجاد می شود بررسی کردیم حالا بررسی حالاتی که در اثر استفاده زیاد یا کم مصرف کردن سدیم ، در بدن ایجاد می شود می پردازیم
بالا بودن میزان سدیم در وجود انسان موجب بالا رفتن والیم و فشارخون می شود کمبود سدیم هم موجب افت فشارخون می شود انسان  روزانه حدود صد تا دویست و پنجاه میلی اکسی والن سدیم ، از طریق مصرف نمک دریافت می کند در صورت مصرف غذاهای شور و پرنمک توسط انسان ، میزان سدیم در بدن بالا می رود بالا رفتن میزان سدیم خون موجب افزایش والیم و فشارخون می گردد کاهش میزان سدیم خون هم سبب کاهش فشارخون می شود با این توضیحات وجود سیستمی که بتواند میزان سدیم خون را در حد متعادل نگه دارد و هنگام افزایش سدیم خون ، سدیم اضافی را از بدن دفع و هنگام کاهش سدیم از دفع این یون جلوگیری نماید .
سیستمی که تنظیم سدیم را در بدن انجام می دهد رنین آنژیوپنتین یاras نام دارد که در مورد کار این سیستم توضیح لازم است
در کلیه های انسان سلول هایی وجود دارد  که سلول های مجاور گلومرول نامیده می شوند این سلول ها در واقع همان سلول های توبول هستند که طی فرایند تکامل انسان تمایز یافته و به سلول های مجاور گلومرول تبدیل شده اند و ماده ای به نام رنین ترشح می کنند .
فرض کنید که به دلیل کمبود سدیم در بدن ، میزان والیم و فشارخون در وجود شخصی کاهش یابد در نتیجه به دلیل افت فشارخون ، میزان فشار خونی که وارد گلومرول می شود ، افت پیدا می کند در نتیجه GFR یا سرعت ورود خون در نتیجه کاهش فشارخون و والیم ، کاهش می یابد در نتیجه بر اثر افت GFR، میزان تحویل یون سدیم و کلر به سلول های مجاور گلومرول ، کاهش می یابد با کاهش تحویل یون سدیم و کلر به سلول های مجاور گلومرول ، این سلول ها تحریک شده و رنین  ترشح می کنند ترشح رنین باعث تحریک ترشح آنژیوپنتین ارژن می شود این هورمون توسط کبد ساخته می شود و ترشح رنین باعث می شود آنژیوپنتین ارژن به آنژیوپنتین یک تبدیل شود آنژیوپنتین ارژن یک به وسیله آنزیم تبدیل کننده ای که این آنزیم تبدیل کننده در ریه ساخته می شود ، به آنژیوپنتین دو تبدیل می شود آنژیوپنتین دو باعث ترشح آلدسترون از غده فوق کلیوی،تنگ شدن رگ ها و جذب سدیم و کلر در توبول می گردد  ترشح آلدسترون ، تنگ شدن رگ ها و جذب یون های سدیم و کلر ، سبب بالا رفتن فشارخون می شود و از این طریق کاهش فشارخون بدن، جبران می شود .
بالا بودن پتاسیم خون و افت سدیم خون و ترشح آنژیوپنتین دو ، عواملی هستند که موجب ساخته شدن آلدسترون از غده فوق کلیوی می شوند ترشح آلدسترون در سلول های مجاور توبول اثر دارد لازم به توضیح است که در سلول های مجاور توبول دو گونه سلول وجود دارد سلول های  Aو سلول های  B با اثر آلدسترون بر سلول های  Aسبب می شود که جذب سدیم به درون خون افزایش یابد و باعث افزایش دفع پتاسیم از خون شود.
به این طریق بدن با سیستم رنین آنژیوپنتین می تواند کمبود سدیم و کاهش فشارخون را جبران کند ،
حالا شخصی را فرض کنید که نمک زیاد استفاده می کند با مصرف زیاد نمک ، سدیم خون افزایش می یابد افزایش سدیم موجب بالا رفتن فشارخون و حجم خون باعث  بالا رفتن  GFRو افزایش میزان تحویل یون های سدیم و کلر به سلول های مجاور گلومرول می شود عوامل ذکر شده سبب کاهش ترشح رنین و در نهایت کاهش ترشح آلدسترون می شود کاهش آلدسترون سبب می شود میزان دفع یون سدیم و کلر افزایش یابد .
تنظیم آب و ترشح ADH
در بدن انسان سیستم های خود تنظیمی وجود دارد که بالا و پایین رفتن عواملی مانند آب و سدیم و فشارخون را تنظیم می کند مثلا با پایین افتادن فشارخون سیستم های تنظیمی با افزایش ضربان قلب و انقباض رگ ها تا حدودی این کاهش فشارخون را جبران می کند با بالا رفتن فشارخون سیستم های تنظیمی وجود دارد که با آن مقابله کند در نتیجه بدن انسان قادر است با تغییراتی که در درون بدن ایجاد می شود تا حدودی مقابله کند در مورد آب و سدیم هم به همین صورت است اگر آب زیادی آشامیده شود ، آب بیشتری از طریق ادرار دفع می شود و اگر آب کم نوشیده شود آب کمتری دفع می شود و با مصرف زیاد سدیم ، سدیم بیشتری دفع می شود و با مصرف کم سدیم  ، سدیم کمتری دفع خواهدشد حالا به بررسی این حالات می پردازیم .
در ابتدا بررسی این مطلب ضروری است که چه عواملی میزان ورود و خروج آب را از بدن کنترل می کنند ؟ اما قبل از توضیح این مطلب بررسی این موضوع لازم است که در طول روز چه میزان آب و از چه طریقی وارد بدن می شود وچه مقدار آب از بدن دفع می شود و این دفع آب به چه روشی صورت می گیرد؟
روزانه حدود هزار و پانصد سی سی آب از طریق نوشیدن مایعات وارد بدن می شود  این مایعات می تواند آب خالص یا چای یا قهوه را شامل شوند و حدود هشت صد سی سی آب از طریق خوردن غذاها وارد بدن می شود خیلی از مواد غذایی که ما تصور می کنیم خشک و بدون آب هستند ، درصد قابل ملاحظه ای آب در آن ها وجود دارد مثلا میوه جات و سبزی جات و حبوبات از این جمله اند حدود دویست سی سی آب هم به واسطه متابولیسم داخلی بدن ، در بدن ایجاد می شود قندها و اسیدهای چرب وقتی در بدن برای تولید انرژی متابولیز می شوند باید وارد چرخه کریس شوند در زمانی که این چرخه در بدن انجام می گیرد و در زمان ایجاد استیل کوانزیم   A دویست سی سی آب در بدن ایجاد می شود پس به طور کلی حدود دوهزار و پانصد سی سی آب در طول روز در بدن راه می یابد ،از طرف دیگر حدود هزار تا هزار و پانصد سی سی آب از طریق ادرار از بدن دفع می شود و حدود هشت صد سی سی  از طریق دفع نامحسوس خارج می شود و حدود دویست سی سی از طریق مدفوع دفع می گردد در نتیجه دو هزار و پانصد سی سی از آب بدن در شبانه روز از روش های که گفته شد ، از بدن دفع می گردد  در مورد دفع نامحسوس که هشت صد سی سی از مایعات بدن از این طریق آن دفع می شود، لازم به توضیح است که دفع نامحسوس از دو روش تعریق و تنفس انجام می گیرد چهارصد سی سی از دفع نامحسوس آب از طریق تعریق و چهارصد سی سی از طریق تنفس دفع می شود در صورتی که فرد در icu بستری باشد یا تعداد تنفس فرد زیاد باشد یا فرد در دوندگی شرکت کند ، دفع نامحسوس آب در بدن بیشتر می شود به طور کلی در فاکتورهای نامبرده شده دفع آب از بدن ، می توان کنترل واقعی را در دفع ادرار داشت از طریق  کنترل میزان مایعات آشامیده شده به وسیله انسان، به عبارت دیگر اگر انسان به جای هزار و پانصد سی سی آب پنج لیتر آب مصرف کند یا کمتر از هزار و پانصد سی سی آب مصرف  کند ، آنچه که در حالت کم و زیاد مصرف  کردن  آب ، در زمان دفع آب قابل تغییر است  میزان ادرار است با این شرایط ، وجود سیستمی در بدن لازم است که بر اساس نیاز بدن به ورود آب ، میزان ورود آب به بدن را تعیین نماید و بر اساس اندازه ورود آب به بدن ، اندازه دفع آب از بدن به وسیله ادرار را مشخص  کند .
در درون مغز بین غده هیپوفیز و هیپوتالاموس هسته ای قرار دارد که son یا سیکرال سیکنوسلئوس نام دارد این ناحیه از مغز ،هورمونی به نام adh  یا آنتی دیابتیک هورمون را ترشح می کند زمانی که adh  از سیکرال سیکنوسلئوس ساخته می شود از طریق  یک سری نورون ها پایین می آید و به قسمت پشتی هیپوفیز وارد می شود و در پایانه هایی که در پشت هیپوفیز وجود دارد ،  adh تخلیه می شود منتهی  حدود ده درصد از آنتی دیابتیک هورمون ساخته شده به ناحیه ای به نام mediaLanimal وارد شده و از این ناحیه در هیپوفیز قدامی تخلیه می شود نتیجه می گیریم که اگر ضایعاتی مانند تصادف رانندگی یا شکستگی قاعده جمجمه یا جراحی هیپوفیزدروجود انسان باشد وارتباط هیپوفیز و منبع ساخته شدن آنتی دیابتیک هورمون دچار مشکل شود ، باز هم ترشح adh  به   مقدار کم در بدن شخص وجود دارد چون ده درصد از  adh وارد ناحیه medial animal  می شود منتهی اگر عارضه ایجاد شده در لبه پایینی هیپوتالاموس ایجاد شود ، فرد دچار عارضه دیابت بی مزه خواهد شد .
حالا به بررسی عوامل موثر در تحریک سیکرال سیکنوسلئوس و تولید adh  می پردازیم
دو مرکز مهم در مغز انسان وجود دارد یکی سیکرال سیکنوسلئوس است که آنتی دیابتیک هورمون را ترشح می کند و دیگری مرکز تشنگی است که در  زمان بالا رفتن آسمولایتی خون این مرکز تشنگی فعال می شود و فرد احساس تشنگی می کند و با نوشیدن آب  ، تشنگی خود را برطرف می کند.
عواملی که سیکرال سیکنوسلئوس راتحریک می کنند عبارتند از 1- افزایش آسمولایتی خون 2- کاهش فشارخون
در مغز مرکزی به نام آسمولاتکتور وجود دارد که میزان آسمولایتی خون را می سنجد و هنگامی که میزان آسمولایتی خون به دویست و هفتاد  میلی اسمز برسد ، از مرکز سنجش آسمولایتی خون یا آسمولاتکتور ، سیگنال های تحریکی به سیکرال سیکنوسلئوس  فرستاده می شود تا آنتی دیابتیک هورمون ترشح شود
عامل دیگری که بر سیکرال سیکنوسلئوس اثر محرک دارد کاهش فشارخون است در زمان کاهش فشارخون گیرنده هایی که در اطراف رگ گردن هستند ،سیگنال های تحریک کننده به سیکرال سیکنوسلئوس ارسال می کنند در نتیجه تحریک سیکرال سیکنوسلئوس و ترشح آنتی دیابتیک هورمون ، توسط  دو فاکتور عمده کنترل می شود کاهش فشارخون و افزایش آسمولایتی خون فاکتورهایی که سبب کاهش فشارخون شوند و فاکتورهایی که آسمولایتی خون را افزایش دهند سبب  تحریک سیکرال سیکنوسلئوس می شوند
مرکز مهم دیگری که به آن اشاره کردیم ،مرکز تشنگی است که این  مرکز اهمیت بالایی دارد و هنگامی مرکز تشنگی فعال می شود که آسمولایتی خون به دویست و هفتاد و پنج میلی اسمز در لیتر برسد آسمولایتی خون انسان دویست و هفتاد تا دویست و نود میلی اسمز در لیتر است همان طور که قبلا اشاره شد زمانی که آسمولایتی خون به دویست و هفتاد میلی اسمز برسد یا بین دویست و هفتاد و دویست و هفتاد و پنج ، سیکرال سیکنوسلئوس تحریک و adh  ترشح می شود ولی وقتی آسمولایتی خون  به دویست و هفتاد وپنج می رسد مرکز تشنگی فعال و احساس تشنگی پیش می آید در نتیجه ساخته شدن  adh  و تحریک سیکرال سیکنوسلئوس در وجود انسان قبل از بروز احساس تشنگی و تحریک مرکز تشنگی صورت می گیرد در نتیجه اگر به هر دلیلی شخصی به آب دستری نداشته باشد و به دلیل عدم آشامیدن آب ، آسمولایتی خون فرد بالا رود در ابتدا به دلیل تحریک سیکرال سیکنوسلئوس adh  ترشح می شود وسپس با رسیدن آسمولایتی به دویست و هفتاد و پنج میلی اسمز مرکز تشنگی فعال و فرد احساس تشنگی می کند
حال باید بررسی کرد که وجود کدام مرکز از دو ناحیه مرکز تشنگی و سیکرال سیکنوسلئوس ، وجود آنها برای بدن مهم تر است ؟ اگر فرضا به دلیل سکته مغزی قرار باشد   یکی از این دو مرکز از بین رود ، از بین نرفتن و وجود مرکز تشنگی برای حیات انسان  ضروری تر است چون اگر سیکرال سیکنوسلئوس در وجود شخصی فعال نباشد و کار نکند و ترشح آنتی دیابتیک هورمون هم مختل شود ، با دفع زیاد ادرار و بالا رفتن سدیم و افزایش آسمولایتی به واسطه عدم ترشح adh  فرد تشنگی را احساس می کند و آب می نوشد در نتیجه با عدم وجود آنتی دیابتیک هورمون ، تا زمانی که فرد به آب دسترسی داشته باشد و احساس تشنگی را داشته باشد ، وجود یا عدم وجود  adh اهمیت ندارد چون فرد با نوشیدن آب ، آسمولایتی بالا و کم آبی بدن را با نوشیدن آب جبران می کند منتهی تضمینی وجود ندارد که انسان در عدم ترشح adh  همیشه به مقدار زیادی آب دسترسی داشته باشد در صورتی که انسان به هر دلیلی مثلا خواب طولانی یا مسافرت به آب دسترسی نداشته باشد و آسمولایتی و سدیم خون هم بالا رود ، با عدم ترشح adh  در چنین شرایطی حیات  انسان با خطر مواجه خواهد شد .
حالا حالتی را در نظر بگیرید که سیکرال سیکنوسلئوس سالم و بدون مشکل است  و مرکز تشنگی در این حالت دچار مشکل است اگر ترشح adh در وجودانسان نرمال باشد و مرکز تشنگی کار خود را انجام ندهد ، مشکلی که ایجاد می شود از این جهت است که ترشح آنتی دیابتیک هورمون برای جبران کم آبی در نتیجه تخریب مرکز تشنگی ، تا حدی می تواند موثر باشد و ساخته شدن  adh در بدن از اندازه مورد نیاز بدن فراتر نمی رود  در نتیجه  adh نمی تواند با افزایش این هورمون ، دفع ادرار را از پانصد سی سی در روز کمتر نماید در نتیجه اگر مرکز تشنگی در بدن فردی خراب باشد ، نباید انتظار داشت که ترشح  adh به  طور کامل  درجبران کم آبی و نقص مرکز تشنگی موثر باشد، اگر انسان به هر دلیلی در نتیجه عدم وجود آب فوت کند ، دلیل فوت شخص چیست ؟ مگرadh   تا حدودی جبران کمبود آب را نمی کند ،  پس علت این ضایعه همان محدود بودن  کار  adh در جبران کم آبی است .
نتیجه می گیریم  که فاکتورهایی مانند افزایش آسمولایتی خون – کاهش فشارخون و بروز احساس تشنگی ، باعث تحریک سیکرال سیکنوسلئوس و ترشح  adh می شوند
حالا باید دید که ترشح adh  چه اثری بر سلول های کلیه و بازگشت آب  از ادرار به درون خون دارد ؟
ترشح آنتی دیابتیک هورمون موجب می شود که یک سری سوراخ های جدید در سطح داخلی سلول های توبول در کلیه ایجاد شود و ایجاد این حفره های جدید موجب می شوند که جذب آب به داخل خون بیشتر شود در نتیجه آب با ایجاد این حفره ها به درون خون باز می گردد و ادرار پر رنگ تر و غلیظ تر می شود .
در مورد توقف ترشح adh ، ذکر مثالی لازم است فرض کنید شخصی مقدار بسیار زیادی آب  بنوشد  با صرف آب زیاد به وسیله فرد ،میزان آسمولایتی خون فرد کاهش می یابد با کاهش آسمولایتی خون به کمتر از دویست و هفتاد میلی اسمز ، دیگر سیگنالی از آسمولاتکتورها برای تحریک ترشح  adh ارسال نمی شود و ترشح آنتی دیابتیک هورمون ، متوقف می شود به دلیل توقف  ترشح adh ، بازجذب آب از ادرار به درون خون صورت نمی گیرد و به دلیل کاهش آسمولایتی خون فرد ، مرکز تشنگی فرد هم فعالیت ندارد و فرد احساس تشنگی نمی کند  
تا اینجا در مورد عوامل موثر در ترشح آنتی دیابتیک هورمون و حالاتی که در اثر کمبود آب در بدن ایجاد می شود بررسی کردیم حالا بررسی حالاتی که در اثر استفاده زیاد یا کم مصرف کردن سدیم ، در بدن ایجاد می شود می پردازیم
بالا بودن میزان سدیم در وجود انسان موجب بالا رفتن والیم و فشارخون می شود کمبود سدیم هم موجب افت فشارخون می شود انسان  روزانه حدود صد تا دویست و پنجاه میلی اکسی والن سدیم ، از طریق مصرف نمک دریافت می کند در صورت مصرف غذاهای شور و پرنمک توسط انسان ، میزان سدیم در بدن بالا می رود بالا رفتن میزان سدیم خون موجب افزایش والیم و فشارخون می گردد کاهش میزان سدیم خون هم سبب کاهش فشارخون می شود با این توضیحات وجود سیستمی که بتواند میزان سدیم خون را در حد متعادل نگه دارد و هنگام افزایش سدیم خون ، سدیم اضافی را از بدن دفع و هنگام کاهش سدیم از دفع این یون جلوگیری نماید .
سیستمی که تنظیم سدیم را در بدن انجام می دهد رنین آنژیوپنتین یاras نام دارد که در مورد کار این سیستم توضیح لازم است
در کلیه های انسان سلول هایی وجود دارد  که سلول های مجاور گلومرول نامیده می شوند این سلول ها در واقع همان سلول های توبول هستند که طی فرایند تکامل انسان تمایز یافته و به سلول های مجاور گلومرول تبدیل شده اند و ماده ای به نام رنین ترشح می کنند .
فرض کنید که به دلیل کمبود سدیم در بدن ، میزان والیم و فشارخون در وجود شخصی کاهش یابد در نتیجه به دلیل افت فشارخون ، میزان فشار خونی که وارد گلومرول می شود ، افت پیدا می کند در نتیجه GFR یا سرعت ورود خون در نتیجه کاهش فشارخون و والیم ، کاهش می یابد در نتیجه بر اثر افت GFR، میزان تحویل یون سدیم و کلر به سلول های مجاور گلومرول ، کاهش می یابد با کاهش تحویل یون سدیم و کلر به سلول های مجاور گلومرول ، این سلول ها تحریک شده و رنین  ترشح می کنند ترشح رنین باعث تحریک ترشح آنژیوپنتین ارژن می شود این هورمون توسط کبد ساخته می شود و ترشح رنین باعث می شود آنژیوپنتین ارژن به آنژیوپنتین یک تبدیل شود آنژیوپنتین ارژن یک به وسیله آنزیم تبدیل کننده ای که این آنزیم تبدیل کننده در ریه ساخته می شود ، به آنژیوپنتین دو تبدیل می شود آنژیوپنتین دو باعث ترشح آلدسترون از غده فوق کلیوی،تنگ شدن رگ ها و جذب سدیم و کلر در توبول می گردد  ترشح آلدسترون ، تنگ شدن رگ ها و جذب یون های سدیم و کلر ، سبب بالا رفتن فشارخون می شود و از این طریق کاهش فشارخون بدن، جبران می شود .
بالا بودن پتاسیم خون و افت سدیم خون و ترشح آنژیوپنتین دو ، عواملی هستند که موجب ساخته شدن آلدسترون از غده فوق کلیوی می شوند ترشح آلدسترون در سلول های مجاور توبول اثر دارد لازم به توضیح است که در سلول های مجاور توبول دو گونه سلول وجود دارد سلول های  Aو سلول های  B با اثر آلدسترون بر سلول های  Aسبب می شود که جذب سدیم به درون خون افزایش یابد و باعث افزایش دفع پتاسیم از خون شود.
به این طریق بدن با سیستم رنین آنژیوپنتین می تواند کمبود سدیم و کاهش فشارخون را جبران کند ،
حالا شخصی را فرض کنید که نمک زیاد استفاده می کند با مصرف زیاد نمک ، سدیم خون افزایش می یابد افزایش سدیم موجب بالا رفتن فشارخون و حجم خون باعث  بالا رفتن  GFRو افزایش میزان تحویل یون های سدیم و کلر به سلول های مجاور گلومرول می شود عوامل ذکر شده سبب کاهش ترشح رنین و در نهایت کاهش ترشح آلدسترون می شود کاهش آلدسترون سبب می شود میزان دفع یون سدیم و کلر افزایش یابد .
تنظیم آب و ترشح ADH
در بدن انسان سیستم های خود تنظیمی وجود دارد که بالا و پایین رفتن عواملی مانند آب و سدیم و فشارخون را تنظیم می کند مثلا با پایین افتادن فشارخون سیستم های تنظیمی با افزایش ضربان قلب و انقباض رگ ها تا حدودی این کاهش فشارخون را جبران می کند با بالا رفتن فشارخون سیستم های تنظیمی وجود دارد که با آن مقابله کند در نتیجه بدن انسان قادر است با تغییراتی که در درون بدن ایجاد می شود تا حدودی مقابله کند در مورد آب و سدیم هم به همین صورت است اگر آب زیادی آشامیده شود ، آب بیشتری از طریق ادرار دفع می شود و اگر آب کم نوشیده شود آب کمتری دفع می شود و با مصرف زیاد سدیم ، سدیم بیشتری دفع می شود و با مصرف کم سدیم  ، سدیم کمتری دفع خواهدشد حالا به بررسی این حالات می پردازیم .
در ابتدا بررسی این مطلب ضروری است که چه عواملی میزان ورود و خروج آب را از بدن کنترل می کنند ؟ اما قبل از توضیح این مطلب بررسی این موضوع لازم است که در طول روز چه میزان آب و از چه طریقی وارد بدن می شود وچه مقدار آب از بدن دفع می شود و این دفع آب به چه روشی صورت می گیرد؟
روزانه حدود هزار و پانصد سی سی آب از طریق نوشیدن مایعات وارد بدن می شود  این مایعات می تواند آب خالص یا چای یا قهوه را شامل شوند و حدود هشت صد سی سی آب از طریق خوردن غذاها وارد بدن می شود خیلی از مواد غذایی که ما تصور می کنیم خشک و بدون آب هستند ، درصد قابل ملاحظه ای آب در آن ها وجود دارد مثلا میوه جات و سبزی جات و حبوبات از این جمله اند حدود دویست سی سی آب هم به واسطه متابولیسم داخلی بدن ، در بدن ایجاد می شود قندها و اسیدهای چرب وقتی در بدن برای تولید انرژی متابولیز می شوند باید وارد چرخه کریس شوند در زمانی که این چرخه در بدن انجام می گیرد و در زمان ایجاد استیل کوانزیم   A دویست سی سی آب در بدن ایجاد می شود پس به طور کلی حدود دوهزار و پانصد سی سی آب در طول روز در بدن راه می یابد ،از طرف دیگر حدود هزار تا هزار و پانصد سی سی آب از طریق ادرار از بدن دفع می شود و حدود هشت صد سی سی  از طریق دفع نامحسوس خارج می شود و حدود دویست سی سی از طریق مدفوع دفع می گردد در نتیجه دو هزار و پانصد سی سی از آب بدن در شبانه روز از روش های که گفته شد ، از بدن دفع می گردد  در مورد دفع نامحسوس که هشت صد سی سی از مایعات بدن از این طریق آن دفع می شود، لازم به توضیح است که دفع نامحسوس از دو روش تعریق و تنفس انجام می گیرد چهارصد سی سی از دفع نامحسوس آب از طریق تعریق و چهارصد سی سی از طریق تنفس دفع می شود در صورتی که فرد در icu بستری باشد یا تعداد تنفس فرد زیاد باشد یا فرد در دوندگی شرکت کند ، دفع نامحسوس آب در بدن بیشتر می شود به طور کلی در فاکتورهای نامبرده شده دفع آب از بدن ، می توان کنترل واقعی را در دفع ادرار داشت از طریق  کنترل میزان مایعات آشامیده شده به وسیله انسان، به عبارت دیگر اگر انسان به جای هزار و پانصد سی سی آب پنج لیتر آب مصرف کند یا کمتر از هزار و پانصد سی سی آب مصرف  کند ، آنچه که در حالت کم و زیاد مصرف  کردن  آب ، در زمان دفع آب قابل تغییر است  میزان ادرار است با این شرایط ، وجود سیستمی در بدن لازم است که بر اساس نیاز بدن به ورود آب ، میزان ورود آب به بدن را تعیین نماید و بر اساس اندازه ورود آب به بدن ، اندازه دفع آب از بدن به وسیله ادرار را مشخص  کند .
در درون مغز بین غده هیپوفیز و هیپوتالاموس هسته ای قرار دارد که son یا سیکرال سیکنوسلئوس نام دارد این ناحیه از مغز ،هورمونی به نام adh  یا آنتی دیابتیک هورمون را ترشح می کند زمانی که adh  از سیکرال سیکنوسلئوس ساخته می شود از طریق  یک سری نورون ها پایین می آید و به قسمت پشتی هیپوفیز وارد می شود و در پایانه هایی که در پشت هیپوفیز وجود دارد ،  adh تخلیه می شود منتهی  حدود ده درصد از آنتی دیابتیک هورمون ساخته شده به ناحیه ای به نام mediaLanimal وارد شده و از این ناحیه در هیپوفیز قدامی تخلیه می شود نتیجه می گیریم که اگر ضایعاتی مانند تصادف رانندگی یا شکستگی قاعده جمجمه یا جراحی هیپوفیزدروجود انسان باشد وارتباط هیپوفیز و منبع ساخته شدن آنتی دیابتیک هورمون دچار مشکل شود ، باز هم ترشح adh  به   مقدار کم در بدن شخص وجود دارد چون ده درصد از  adh وارد ناحیه medial animal  می شود منتهی اگر عارضه ایجاد شده در لبه پایینی هیپوتالاموس ایجاد شود ، فرد دچار عارضه دیابت بی مزه خواهد شد .
حالا به بررسی عوامل موثر در تحریک سیکرال سیکنوسلئوس و تولید adh  می پردازیم
دو مرکز مهم در مغز انسان وجود دارد یکی سیکرال سیکنوسلئوس است که آنتی دیابتیک هورمون را ترشح می کند و دیگری مرکز تشنگی است که در  زمان بالا رفتن آسمولایتی خون این مرکز تشنگی فعال می شود و فرد احساس تشنگی می کند و با نوشیدن آب  ، تشنگی خود را برطرف می کند.
عواملی که سیکرال سیکنوسلئوس راتحریک می کنند عبارتند از 1- افزایش آسمولایتی خون 2- کاهش فشارخون
در مغز مرکزی به نام آسمولاتکتور وجود دارد که میزان آسمولایتی خون را می سنجد و هنگامی که میزان آسمولایتی خون به دویست و هفتاد  میلی اسمز برسد ، از مرکز سنجش آسمولایتی خون یا آسمولاتکتور ، سیگنال های تحریکی به سیکرال سیکنوسلئوس  فرستاده می شود تا آنتی دیابتیک هورمون ترشح شود
عامل دیگری که بر سیکرال سیکنوسلئوس اثر محرک دارد کاهش فشارخون است در زمان کاهش فشارخون گیرنده هایی که در اطراف رگ گردن هستند ،سیگنال های تحریک کننده به سیکرال سیکنوسلئوس ارسال می کنند در نتیجه تحریک سیکرال سیکنوسلئوس و ترشح آنتی دیابتیک هورمون ، توسط  دو فاکتور عمده کنترل می شود کاهش فشارخون و افزایش آسمولایتی خون فاکتورهایی که سبب کاهش فشارخون شوند و فاکتورهایی که آسمولایتی خون را افزایش دهند سبب  تحریک سیکرال سیکنوسلئوس می شوند
مرکز مهم دیگری که به آن اشاره کردیم ،مرکز تشنگی است که این  مرکز اهمیت بالایی دارد و هنگامی مرکز تشنگی فعال می شود که آسمولایتی خون به دویست و هفتاد و پنج میلی اسمز در لیتر برسد آسمولایتی خون انسان دویست و هفتاد تا دویست و نود میلی اسمز در لیتر است همان طور که قبلا اشاره شد زمانی که آسمولایتی خون به دویست و هفتاد میلی اسمز برسد یا بین دویست و هفتاد و دویست و هفتاد و پنج ، سیکرال سیکنوسلئوس تحریک و adh  ترشح می شود ولی وقتی آسمولایتی خون  به دویست و هفتاد وپنج می رسد مرکز تشنگی فعال و احساس تشنگی پیش می آید در نتیجه ساخته شدن  adh  و تحریک سیکرال سیکنوسلئوس در وجود انسان قبل از بروز احساس تشنگی و تحریک مرکز تشنگی صورت می گیرد در نتیجه اگر به هر دلیلی شخصی به آب دستری نداشته باشد و به دلیل عدم آشامیدن آب ، آسمولایتی خون فرد بالا رود در ابتدا به دلیل تحریک سیکرال سیکنوسلئوس adh  ترشح می شود وسپس با رسیدن آسمولایتی به دویست و هفتاد و پنج میلی اسمز مرکز تشنگی فعال و فرد احساس تشنگی می کند
حال باید بررسی کرد که وجود کدام مرکز از دو ناحیه مرکز تشنگی و سیکرال سیکنوسلئوس ، وجود آنها برای بدن مهم تر است ؟ اگر فرضا به دلیل سکته مغزی قرار باشد   یکی از این دو مرکز از بین رود ، از بین نرفتن و وجود مرکز تشنگی برای حیات انسان  ضروری تر است چون اگر سیکرال سیکنوسلئوس در وجود شخصی فعال نباشد و کار نکند و ترشح آنتی دیابتیک هورمون هم مختل شود ، با دفع زیاد ادرار و بالا رفتن سدیم و افزایش آسمولایتی به واسطه عدم ترشح adh  فرد تشنگی را احساس می کند و آب می نوشد در نتیجه با عدم وجود آنتی دیابتیک هورمون ، تا زمانی که فرد به آب دسترسی داشته باشد و احساس تشنگی را داشته باشد ، وجود یا عدم وجود  adh اهمیت ندارد چون فرد با نوشیدن آب ، آسمولایتی بالا و کم آبی بدن را با نوشیدن آب جبران می کند منتهی تضمینی وجود ندارد که انسان در عدم ترشح adh  همیشه به مقدار زیادی آب دسترسی داشته باشد در صورتی که انسان به هر دلیلی مثلا خواب طولانی یا مسافرت به آب دسترسی نداشته باشد و آسمولایتی و سدیم خون هم بالا رود ، با عدم ترشح adh  در چنین شرایطی حیات  انسان با خطر مواجه خواهد شد .
حالا حالتی را در نظر بگیرید که سیکرال سیکنوسلئوس سالم و بدون مشکل است  و مرکز تشنگی در این حالت دچار مشکل است اگر ترشح adh در وجودانسان نرمال باشد و مرکز تشنگی کار خود را انجام ندهد ، مشکلی که ایجاد می شود از این جهت است که ترشح آنتی دیابتیک هورمون برای جبران کم آبی در نتیجه تخریب مرکز تشنگی ، تا حدی می تواند موثر باشد و ساخته شدن  adh در بدن از اندازه مورد نیاز بدن فراتر نمی رود  در نتیجه  adh نمی تواند با افزایش این هورمون ، دفع ادرار را از پانصد سی سی در روز کمتر نماید در نتیجه اگر مرکز تشنگی در بدن فردی خراب باشد ، نباید انتظار داشت که ترشح  adh به  طور کامل  درجبران کم آبی و نقص مرکز تشنگی موثر باشد، اگر انسان به هر دلیلی در نتیجه عدم وجود آب فوت کند ، دلیل فوت شخص چیست ؟ مگرadh   تا حدودی جبران کمبود آب را نمی کند ،  پس علت این ضایعه همان محدود بودن  کار  adh در جبران کم آبی است .
نتیجه می گیریم  که فاکتورهایی مانند افزایش آسمولایتی خون – کاهش فشارخون و بروز احساس تشنگی ، باعث تحریک سیکرال سیکنوسلئوس و ترشح  adh می شوند
حالا باید دید که ترشح adh  چه اثری بر سلول های کلیه و بازگشت آب  از ادرار به درون خون دارد ؟
ترشح آنتی دیابتیک هورمون موجب می شود که یک سری سوراخ های جدید در سطح داخلی سلول های توبول در کلیه ایجاد شود و ایجاد این حفره های جدید موجب می شوند که جذب آب به داخل خون بیشتر شود در نتیجه آب با ایجاد این حفره ها به درون خون باز می گردد و ادرار پر رنگ تر و غلیظ تر می شود .
در مورد توقف ترشح adh ، ذکر مثالی لازم است فرض کنید شخصی مقدار بسیار زیادی آب  بنوشد  با صرف آب زیاد به وسیله فرد ،میزان آسمولایتی خون فرد کاهش می یابد با کاهش آسمولایتی خون به کمتر از دویست و هفتاد میلی اسمز ، دیگر سیگنالی از آسمولاتکتورها برای تحریک ترشح  adh ارسال نمی شود و ترشح آنتی دیابتیک هورمون ، متوقف می شود به دلیل توقف  ترشح adh ، بازجذب آب از ادرار به درون خون صورت نمی گیرد و به دلیل کاهش آسمولایتی خون فرد ، مرکز تشنگی فرد هم فعالیت ندارد و فرد احساس تشنگی نمی کند  
تا اینجا در مورد عوامل موثر در ترشح آنتی دیابتیک هورمون و حالاتی که در اثر کمبود آب در بدن ایجاد می شود بررسی کردیم حالا بررسی حالاتی که در اثر استفاده زیاد یا کم مصرف کردن سدیم ، در بدن ایجاد می شود می پردازیم
بالا بودن میزان سدیم در وجود انسان موجب بالا رفتن والیم و فشارخون می شود کمبود سدیم هم موجب افت فشارخون می شود انسان  روزانه حدود صد تا دویست و پنجاه میلی اکسی والن سدیم ، از طریق مصرف نمک دریافت می کند در صورت مصرف غذاهای شور و پرنمک توسط انسان ، میزان سدیم در بدن بالا می رود بالا رفتن میزان سدیم خون موجب افزایش والیم و فشارخون می گردد کاهش میزان سدیم خون هم سبب کاهش فشارخون می شود با این توضیحات وجود سیستمی که بتواند میزان سدیم خون را در حد متعادل نگه دارد و هنگام افزایش سدیم خون ، سدیم اضافی را از بدن دفع و هنگام کاهش سدیم از دفع این یون جلوگیری نماید .
سیستمی که تنظیم سدیم را در بدن انجام می دهد رنین آنژیوپنتین یاras نام دارد که در مورد کار این سیستم توضیح لازم است
در کلیه های انسان سلول هایی وجود دارد  که سلول های مجاور گلومرول نامیده می شوند این سلول ها در واقع همان سلول های توبول هستند که طی فرایند تکامل انسان تمایز یافته و به سلول های مجاور گلومرول تبدیل شده اند و ماده ای به نام رنین ترشح می کنند .
فرض کنید که به دلیل کمبود سدیم در بدن ، میزان والیم و فشارخون در وجود شخصی کاهش یابد در نتیجه به دلیل افت فشارخون ، میزان فشار خونی که وارد گلومرول می شود ، افت پیدا می کند در نتیجه GFR یا سرعت ورود خون در نتیجه کاهش فشارخون و والیم ، کاهش می یابد در نتیجه بر اثر افت GFR، میزان تحویل یون سدیم و کلر به سلول های مجاور گلومرول ، کاهش می یابد با کاهش تحویل یون سدیم و کلر به سلول های مجاور گلومرول ، این سلول ها تحریک شده و رنین  ترشح می کنند ترشح رنین باعث تحریک ترشح آنژیوپنتین ارژن می شود این هورمون توسط کبد ساخته می شود و ترشح رنین باعث می شود آنژیوپنتین ارژن به آنژیوپنتین یک تبدیل شود آنژیوپنتین ارژن یک به وسیله آنزیم تبدیل کننده ای که این آنزیم تبدیل کننده در ریه ساخته می شود ، به آنژیوپنتین دو تبدیل می شود آنژیوپنتین دو باعث ترشح آلدسترون از غده فوق کلیوی،تنگ شدن رگ ها و جذب سدیم و کلر در توبول می گردد  ترشح آلدسترون ، تنگ شدن رگ ها و جذب یون های سدیم و کلر ، سبب بالا رفتن فشارخون می شود و از این طریق کاهش فشارخون بدن، جبران می شود .
بالا بودن پتاسیم خون و افت سدیم خون و ترشح آنژیوپنتین دو ، عواملی هستند که موجب ساخته شدن آلدسترون از غده فوق کلیوی می شوند ترشح آلدسترون در سلول های مجاور توبول اثر دارد لازم به توضیح است که در سلول های مجاور توبول دو گونه سلول وجود دارد سلول های  Aو سلول های  B با اثر آلدسترون بر سلول های  Aسبب می شود که جذب سدیم به درون خون افزایش یابد و باعث افزایش دفع پتاسیم از خون شود.
به این طریق بدن با سیستم رنین آنژیوپنتین می تواند کمبود سدیم و کاهش فشارخون را جبران کند ،
حالا شخصی را فرض کنید که نمک زیاد استفاده می کند با مصرف زیاد نمک ، سدیم خون افزایش می یابد افزایش سدیم موجب بالا رفتن فشارخون و حجم خون باعث  بالا رفتن  GFRو افزایش میزان تحویل یون های سدیم و کلر به سلول های مجاور گلومرول می شود عوامل ذکر شده سبب کاهش ترشح رنین و در نهایت کاهش ترشح آلدسترون می شود کاهش آلدسترون سبب می شود میزان دفع یون سدیم و کلر افزایش یابد .
تنظیم آب و ترشح ADH
در بدن انسان سیستم های خود تنظیمی وجود دارد که بالا و پایین رفتن عواملی مانند آب و سدیم و فشارخون را تنظیم می کند مثلا با پایین افتادن فشارخون سیستم های تنظیمی با افزایش ضربان قلب و انقباض رگ ها تا حدودی این کاهش فشارخون را جبران می کند با بالا رفتن فشارخون سیستم های تنظیمی وجود دارد که با آن مقابله کند در نتیجه بدن انسان قادر است با تغییراتی که در درون بدن ایجاد می شود تا حدودی مقابله کند در مورد آب و سدیم هم به همین صورت است اگر آب زیادی آشامیده شود ، آب بیشتری از طریق ادرار دفع می شود و اگر آب کم نوشیده شود آب کمتری دفع می شود و با مصرف زیاد سدیم ، سدیم بیشتری دفع می شود و با مصرف کم سدیم  ، سدیم کمتری دفع خواهدشد حالا به بررسی این حالات می پردازیم .
در ابتدا بررسی این مطلب ضروری است که چه عواملی میزان ورود و خروج آب را از بدن کنترل می کنند ؟ اما قبل از توضیح این مطلب بررسی این موضوع لازم است که در طول روز چه میزان آب و از چه طریقی وارد بدن می شود وچه مقدار آب از بدن دفع می شود و این دفع آب به چه روشی صورت می گیرد؟
روزانه حدود هزار و پانصد سی سی آب از طریق نوشیدن مایعات وارد بدن می شود  این مایعات می تواند آب خالص یا چای یا قهوه را شامل شوند و حدود هشت صد سی سی آب از طریق خوردن غذاها وارد بدن می شود خیلی از مواد غذایی که ما تصور می کنیم خشک و بدون آب هستند ، درصد قابل ملاحظه ای آب در آن ها وجود دارد مثلا میوه جات و سبزی جات و حبوبات از این جمله اند حدود دویست سی سی آب هم به واسطه متابولیسم داخلی بدن ، در بدن ایجاد می شود قندها و اسیدهای چرب وقتی در بدن برای تولید انرژی متابولیز می شوند باید وارد چرخه کریس شوند در زمانی که این چرخه در بدن انجام می گیرد و در زمان ایجاد استیل کوانزیم   A دویست سی سی آب در بدن ایجاد می شود پس به طور کلی حدود دوهزار و پانصد سی سی آب در طول روز در بدن راه می یابد ،از طرف دیگر حدود هزار تا هزار و پانصد سی سی آب از طریق ادرار از بدن دفع می شود و حدود هشت صد سی سی  از طریق دفع نامحسوس خارج می شود و حدود دویست سی سی از طریق مدفوع دفع می گردد در نتیجه دو هزار و پانصد سی سی از آب بدن در شبانه روز از روش های که گفته شد ، از بدن دفع می گردد  در مورد دفع نامحسوس که هشت صد سی سی از مایعات بدن از این طریق آن دفع می شود، لازم به توضیح است که دفع نامحسوس از دو روش تعریق و تنفس انجام می گیرد چهارصد سی سی از دفع نامحسوس آب از طریق تعریق و چهارصد سی سی از طریق تنفس دفع می شود در صورتی که فرد در icu بستری باشد یا تعداد تنفس فرد زیاد باشد یا فرد در دوندگی شرکت کند ، دفع نامحسوس آب در بدن بیشتر می شود به طور کلی در فاکتورهای نامبرده شده دفع آب از بدن ، می توان کنترل واقعی را در دفع ادرار داشت از طریق  کنترل میزان مایعات آشامیده شده به وسیله انسان، به عبارت دیگر اگر انسان به جای هزار و پانصد سی سی آب پنج لیتر آب مصرف کند یا کمتر از هزار و پانصد سی سی آب مصرف  کند ، آنچه که در حالت کم و زیاد مصرف  کردن  آب ، در زمان دفع آب قابل تغییر است  میزان ادرار است با این شرایط ، وجود سیستمی در بدن لازم است که بر اساس نیاز بدن به ورود آب ، میزان ورود آب به بدن را تعیین نماید و بر اساس اندازه ورود آب به بدن ، اندازه دفع آب از بدن به وسیله ادرار را مشخص  کند .
در درون مغز بین غده هیپوفیز و هیپوتالاموس هسته ای قرار دارد که son یا سیکرال سیکنوسلئوس نام دارد این ناحیه از مغز ،هورمونی به نام adh  یا آنتی دیابتیک هورمون را ترشح می کند زمانی که adh  از سیکرال سیکنوسلئوس ساخته می شود از طریق  یک سری نورون ها پایین می آید و به قسمت پشتی هیپوفیز وارد می شود و در پایانه هایی که در پشت هیپوفیز وجود دارد ،  adh تخلیه می شود منتهی  حدود ده درصد از آنتی دیابتیک هورمون ساخته شده به ناحیه ای به نام mediaLanimal وارد شده و از این ناحیه در هیپوفیز قدامی تخلیه می شود نتیجه می گیریم که اگر ضایعاتی مانند تصادف رانندگی یا شکستگی قاعده جمجمه یا جراحی هیپوفیزدروجود انسان باشد وارتباط هیپوفیز و منبع ساخته شدن آنتی دیابتیک هورمون دچار مشکل شود ، باز هم ترشح adh  به   مقدار کم در بدن شخص وجود دارد چون ده درصد از  adh وارد ناحیه medial animal  می شود منتهی اگر عارضه ایجاد شده در لبه پایینی هیپوتالاموس ایجاد شود ، فرد دچار عارضه دیابت بی مزه خواهد شد .
حالا به بررسی عوامل موثر در تحریک سیکرال سیکنوسلئوس و تولید adh  می پردازیم
دو مرکز مهم در مغز انسان وجود دارد یکی سیکرال سیکنوسلئوس است که آنتی دیابتیک هورمون را ترشح می کند و دیگری مرکز تشنگی است که در  زمان بالا رفتن آسمولایتی خون این مرکز تشنگی فعال می شود و فرد احساس تشنگی می کند و با نوشیدن آب  ، تشنگی خود را برطرف می کند.
عواملی که سیکرال سیکنوسلئوس راتحریک می کنند عبارتند از 1- افزایش آسمولایتی خون 2- کاهش فشارخون
در مغز مرکزی به نام آسمولاتکتور وجود دارد که میزان آسمولایتی خون را می سنجد و هنگامی که میزان آسمولایتی خون به دویست و هفتاد  میلی اسمز برسد ، از مرکز سنجش آسمولایتی خون یا آسمولاتکتور ، سیگنال های تحریکی به سیکرال سیکنوسلئوس  فرستاده می شود تا آنتی دیابتیک هورمون ترشح شود
عامل دیگری که بر سیکرال سیکنوسلئوس اثر محرک دارد کاهش فشارخون است در زمان کاهش فشارخون گیرنده هایی که در اطراف رگ گردن هستند ،سیگنال های تحریک کننده به سیکرال سیکنوسلئوس ارسال می کنند در نتیجه تحریک سیکرال سیکنوسلئوس و ترشح آنتی دیابتیک هورمون ، توسط  دو فاکتور عمده کنترل می شود کاهش فشارخون و افزایش آسمولایتی خون فاکتورهایی که سبب کاهش فشارخون شوند و فاکتورهایی که آسمولایتی خون را افزایش دهند سبب  تحریک سیکرال سیکنوسلئوس می شوند
مرکز مهم دیگری که به آن اشاره کردیم ،مرکز تشنگی است که این  مرکز اهمیت بالایی دارد و هنگامی مرکز تشنگی فعال می شود که آسمولایتی خون به دویست و هفتاد و پنج میلی اسمز در لیتر برسد آسمولایتی خون انسان دویست و هفتاد تا دویست و نود میلی اسمز در لیتر است همان طور که قبلا اشاره شد زمانی که آسمولایتی خون به دویست و هفتاد میلی اسمز برسد یا بین دویست و هفتاد و دویست و هفتاد و پنج ، سیکرال سیکنوسلئوس تحریک و adh  ترشح می شود ولی وقتی آسمولایتی خون  به دویست و هفتاد وپنج می رسد مرکز تشنگی فعال و احساس تشنگی پیش می آید در نتیجه ساخته شدن  adh  و تحریک سیکرال سیکنوسلئوس در وجود انسان قبل از بروز احساس تشنگی و تحریک مرکز تشنگی صورت می گیرد در نتیجه اگر به هر دلیلی شخصی به آب دستری نداشته باشد و به دلیل عدم آشامیدن آب ، آسمولایتی خون فرد بالا رود در ابتدا به دلیل تحریک سیکرال سیکنوسلئوس adh  ترشح می شود وسپس با رسیدن آسمولایتی به دویست و هفتاد و پنج میلی اسمز مرکز تشنگی فعال و فرد احساس تشنگی می کند
حال باید بررسی کرد که وجود کدام مرکز از دو ناحیه مرکز تشنگی و سیکرال سیکنوسلئوس ، وجود آنها برای بدن مهم تر است ؟ اگر فرضا به دلیل سکته مغزی قرار باشد   یکی از این دو مرکز از بین رود ، از بین نرفتن و وجود مرکز تشنگی برای حیات انسان  ضروری تر است چون اگر سیکرال سیکنوسلئوس در وجود شخصی فعال نباشد و کار نکند و ترشح آنتی دیابتیک هورمون هم مختل شود ، با دفع زیاد ادرار و بالا رفتن سدیم و افزایش آسمولایتی به واسطه عدم ترشح adh  فرد تشنگی را احساس می کند و آب می نوشد در نتیجه با عدم وجود آنتی دیابتیک هورمون ، تا زمانی که فرد به آب دسترسی داشته باشد و احساس تشنگی را داشته باشد ، وجود یا عدم وجود  adh اهمیت ندارد چون فرد با نوشیدن آب ، آسمولایتی بالا و کم آبی بدن را با نوشیدن آب جبران می کند منتهی تضمینی وجود ندارد که انسان در عدم ترشح adh  همیشه به مقدار زیادی آب دسترسی داشته باشد در صورتی که انسان به هر دلیلی مثلا خواب طولانی یا مسافرت به آب دسترسی نداشته باشد و آسمولایتی و سدیم خون هم بالا رود ، با عدم ترشح adh  در چنین شرایطی حیات  انسان با خطر مواجه خواهد شد .
حالا حالتی را در نظر بگیرید که سیکرال سیکنوسلئوس سالم و بدون مشکل است  و مرکز تشنگی در این حالت دچار مشکل است اگر ترشح adh در وجودانسان نرمال باشد و مرکز تشنگی کار خود را انجام ندهد ، مشکلی که ایجاد می شود از این جهت است که ترشح آنتی دیابتیک هورمون برای جبران کم آبی در نتیجه تخریب مرکز تشنگی ، تا حدی می تواند موثر باشد و ساخته شدن  adh در بدن از اندازه مورد نیاز بدن فراتر نمی رود  در نتیجه  adh نمی تواند با افزایش این هورمون ، دفع ادرار را از پانصد سی سی در روز کمتر نماید در نتیجه اگر مرکز تشنگی در بدن فردی خراب باشد ، نباید انتظار داشت که ترشح  adh به  طور کامل  درجبران کم آبی و نقص مرکز تشنگی موثر باشد، اگر انسان به هر دلیلی در نتیجه عدم وجود آب فوت کند ، دلیل فوت شخص چیست ؟ مگرadh   تا حدودی جبران کمبود آب را نمی کند ،  پس علت این ضایعه همان محدود بودن  کار  adh در جبران کم آبی است .
نتیجه می گیریم  که فاکتورهایی مانند افزایش آسمولایتی خون – کاهش فشارخون و بروز احساس تشنگی ، باعث تحریک سیکرال سیکنوسلئوس و ترشح  adh می شوند
حالا باید دید که ترشح adh  چه اثری بر سلول های کلیه و بازگشت آب  از ادرار به درون خون دارد ؟
ترشح آنتی دیابتیک هورمون موجب می شود که یک سری سوراخ های جدید در سطح داخلی سلول های توبول در کلیه ایجاد شود و ایجاد این حفره های جدید موجب می شوند که جذب آب به داخل خون بیشتر شود در نتیجه آب با ایجاد این حفره ها به درون خون باز می گردد و ادرار پر رنگ تر و غلیظ تر می شود .
در مورد توقف ترشح adh ، ذکر مثالی لازم است فرض کنید شخصی مقدار بسیار زیادی آب  بنوشد  با صرف آب زیاد به وسیله فرد ،میزان آسمولایتی خون فرد کاهش می یابد با کاهش آسمولایتی خون به کمتر از دویست و هفتاد میلی اسمز ، دیگر سیگنالی از آسمولاتکتورها برای تحریک ترشح  adh ارسال نمی شود و ترشح آنتی دیابتیک هورمون ، متوقف می شود به دلیل توقف  ترشح adh ، بازجذب آب از ادرار به درون خون صورت نمی گیرد و به دلیل کاهش آسمولایتی خون فرد ، مرکز تشنگی فرد هم فعالیت ندارد و فرد احساس تشنگی نمی کند  
تا اینجا در مورد عوامل موثر در ترشح آنتی دیابتیک هورمون و حالاتی که در اثر کمبود آب در بدن ایجاد می شود بررسی کردیم حالا بررسی حالاتی که در اثر استفاده زیاد یا کم مصرف کردن سدیم ، در بدن ایجاد می شود می پردازیم
بالا بودن میزان سدیم در وجود انسان موجب بالا رفتن والیم و فشارخون می شود کمبود سدیم هم موجب افت فشارخون می شود انسان  روزانه حدود صد تا دویست و پنجاه میلی اکسی والن سدیم ، از طریق مصرف نمک دریافت می کند در صورت مصرف غذاهای شور و پرنمک توسط انسان ، میزان سدیم در بدن بالا می رود بالا رفتن میزان سدیم خون موجب افزایش والیم و فشارخون می گردد کاهش میزان سدیم خون هم سبب کاهش فشارخون می شود با این توضیحات وجود سیستمی که بتواند میزان سدیم خون را در حد متعادل نگه دارد و هنگام افزایش سدیم خون ، سدیم اضافی را از بدن دفع و هنگام کاهش سدیم از دفع این یون جلوگیری نماید .
سیستمی که تنظیم سدیم را در بدن انجام می دهد رنین آنژیوپنتین یاras نام دارد که در مورد کار این سیستم توضیح لازم است
در کلیه های انسان سلول هایی وجود دارد  که سلول های مجاور گلومرول نامیده می شوند این سلول ها در واقع همان سلول های توبول هستند که طی فرایند تکامل انسان تمایز یافته و به سلول های مجاور گلومرول تبدیل شده اند و ماده ای به نام رنین ترشح می کنند .
فرض کنید که به دلیل کمبود سدیم در بدن ، میزان والیم و فشارخون در وجود شخصی کاهش یابد در نتیجه به دلیل افت فشارخون ، میزان فشار خونی که وارد گلومرول می شود ، افت پیدا می کند در نتیجه GFR یا سرعت ورود خون در نتیجه کاهش فشارخون و والیم ، کاهش می یابد در نتیجه بر اثر افت GFR، میزان تحویل یون سدیم و کلر به سلول های مجاور گلومرول ، کاهش می یابد با کاهش تحویل یون سدیم و کلر به سلول های مجاور گلومرول ، این سلول ها تحریک شده و رنین  ترشح می کنند ترشح رنین باعث تحریک ترشح آنژیوپنتین ارژن می شود این هورمون توسط کبد ساخته می شود و ترشح رنین باعث می شود آنژیوپنتین ارژن به آنژیوپنتین یک تبدیل شود آنژیوپنتین ارژن یک به وسیله آنزیم تبدیل کننده ای که این آنزیم تبدیل کننده در ریه ساخته می شود ، به آنژیوپنتین دو تبدیل می شود آنژیوپنتین دو باعث ترشح آلدسترون از غده فوق کلیوی،تنگ شدن رگ ها و جذب سدیم و کلر در توبول می گردد  ترشح آلدسترون ، تنگ شدن رگ ها و جذب یون های سدیم و کلر ، سبب بالا رفتن فشارخون می شود و از این طریق کاهش فشارخون بدن، جبران می شود .
بالا بودن پتاسیم خون و افت سدیم خون و ترشح آنژیوپنتین دو ، عواملی هستند که موجب ساخته شدن آلدسترون از غده فوق کلیوی می شوند ترشح آلدسترون در سلول های مجاور توبول اثر دارد لازم به توضیح است که در سلول های مجاور توبول دو گونه سلول وجود دارد سلول های  Aو سلول های  B با اثر آلدسترون بر سلول های  Aسبب می شود که جذب سدیم به درون خون افزایش یابد و باعث افزایش دفع پتاسیم از خون شود.
به این طریق بدن با سیستم رنین آنژیوپنتین می تواند کمبود سدیم و کاهش فشارخون را جبران کند ،
حالا شخصی را فرض کنید که نمک زیاد استفاده می کند با مصرف زیاد نمک ، سدیم خون افزایش می یابد افزایش سدیم موجب بالا رفتن فشارخون و حجم خون باعث  بالا رفتن  GFRو افزایش میزان تحویل یون های سدیم و کلر به سلول های مجاور گلومرول می شود عوامل ذکر شده سبب کاهش ترشح رنین و در نهایت کاهش ترشح آلدسترون می شود کاهش آلدسترون سبب می شود میزان دفع یون سدیم و کلر افزایش یابد .

تزریق انواع سرم و تاثیر آن بر فضای بین سلولی و درون سلول و خون

تزریق انواع سرم و تاثیر آن برتبادل آب و سدیم بین محیط های یک و دو و سه

ویژه دانشجویان پزشکی –  انترن ها و متخصصان مترولوژی ( کلیه )

سرم نمکی

سرم نمکی 9/0 درصد است تزریق این سرم در بدن ایجاد کالری نمی کند چون گلوکز در این نوع سرم وجود ندارد میزان سدیمی که در سرم نمکی وجود دارد 154 میلی اکسی والن در لیتر، و میزان کلر موجود در این نوع سرم هم 154 میلی اکسی والن در لیتر است هیچ یون دیگری غیر از سدیم وکلر در سرم نمکی وجود ندارد میزان آسمولاریته این سرم 308 است که میزان آسمولاریته از حاصل جمع میزان سدیم و کلر به دست می آید حالا بررسی این مسئله لازم است که با تزریق 1000 سی سی سرم نمکی به بدن فرد ، چه تغییری در تبادل آب بین فضای یک و دو و سه ایجاد می شود .

میزان آسمولاریته خون انسان 280 ومیزان آسمولاریته درون سلول هم 280 میلی اسمز است  ، وقتی که 1000 سی سی سرم نمکی با آسمولاریته 308 به بدن فرد تزریق می شود ، چون میزان آسمولاریته این سرم از میزان آسمولاریته درون بدن بیشتر است ، وقتی که سرم نمکی به درون خون تزریق می شود با بالا رفتن آسمولاریته درون خون به دلیل تزریق سرم نمکی ، مقدار کمی آب از سلول خارج می شود و به درون خون راه می یابد مثلا با تزریق 1000 سی سی سرم نمکی به بدن فرد ،100 سی سی آب هم از سلول بیرون می آید و مجموعا 1100 سی سی مایع وارد خون می شود و با توجه به اینکه سدیم به راحتی نمی تواند از فضای یک و دو وارد فضای سه شود ، کل سرم نمکی تزریق شده به فرد در درون خون و فضای بین سلولی باقی می ماند با توجه به این نکته که هشت درصد از مایعات بدن در خون و 27 درصد از محتوای آب بدن در فضای بین سلولی و 65 درصد از آب بدن در درون سلول قرار دارد ، نسبت توزیع آب در فضای بین سلولی 3.5 برابر خون است در نتیجه با ورود 1000 سی سی سرم نمکی و خروج 100 سی سی آب  از درون سلول مجموعا 110 سی سی آب وارد فضای یک و دو  می شود که 250 سی سی از این مقدار در خون باقی می ماند و 850 سی سی از سرم نمکی وارد فضای بین سلولی می شود و هیچ گونه مایعی از سرم ، وارد شده به بدن به درون سلول راه نمی یابد.

سرم نیمه نمکی

سرم نیمه نمکی 4.5 درصد است و هیچ گونه گلوکز در آن وجود ندارد و در بدن ایجاد کالری نمی کند میزان سدیم به کار رفته در این سرم 77 میلی اکسی والن است میزان کلر موجود در سرم نیمه نمکی 77 میلی اکسی والن در لیتر است آسمولاریته این سرم برابر 154 میلی اسمز در لیتر است وقتی که یک لیتر سرم نیمه نمکی به بدن شخصی تزریق شود ، چون میزان آسمولاریته سرم نمکی از آسمولاریته خون کمتر است ، وقتی که یک لیتر سرم نیمه نمکی به بدن تزریق می شود میزان آسمولاریته خون کاهش می یابد و 500 سی سی از سرم تزریق شده به درون خون ، وارد سلول می شود و 500 سی سی در درون رگ و فضای بین سلولی باقی می ماند که از این مقدار 380 سی سی در فضای بین سلولی راه می یابد و 120 سی سی در درون رگ باقی می ماند   .

زمانی از سرم نمکی استفاده می کنیم که شخص دچار خونریزی شده باشد و آب و سدیم خارج شده از بدن فرد ، مشابه غلظت خون باشد چون در این حالت میزان سدیم بدن فرد نه کاهش یافته است و نه افزایش اما زمانی که شخص دچار اسهال آسماتیک یا آسماتیک دیابتیک است و میزان آب از دست رفته از بدن شخص بیشتر از میزان سدیم دفع شده است ، سرم نیمه نمکی به بدن شخص تزریق می نماییم.

در تزریق سرم نمکی به بدن فرد ، میزان سدیم در خون فرد تغییر چندانی نمی کند میزان سدیم بدن فرد در تزریق سرم نمکی بسیار اندک افزایش می یابد ولی  والیم فرد  افزایش می یابد در هنگام تزریق سرم نیمه نمکی به بدن فرد ، میزان سدیم در خون فرد کاهش می یابد به همین جهت در وجود شخصی که دچار خونریزی شده است یا دچار وبا است و آب و سدیم را با هم و به یک میزان از دست داده است ، نباید سرم نیمه نمکی تزریق کرد چون تزریق سرم نیمه نمکی در این دو عارضه ، فرد را با کمبود سدیم مواجه می کند و سدیم بدن فرد را کاهش می دهد.

سرم قندی

ویژگی سرم قندی ایجاد کالری در بدن فرد است سرم قندی 05/0 است یعنی باتزریق یک لیتر سرم قندی 5 گرم گلوکز وارد بدن می شود  و انرژی که با تزریق یک لیتر سرم قندی در بدن فرد ایجاد می شود 200 کیلوکالری است سدیم و کلر در این سرم وجود ندارد آسمولاریته این سرم 280 میلی اسمز است با تزریق یک لیتر سرم قندی به بدن فرد ایجاد می شود ، نیاز به توضیح دارد در تبادل آب و سدیم در درون خون و فضای بین سلولی با درون سلول در مقایسه با تبادل آب و گلوکز بین خون و درون سلول ، اختلاف زیادی وجود دارد سدیم به راحتی نمی تواند از درون خون و فضای بین سلولی وارد سلول شود یا از سلول خارج شود ولی تبادل گلوکز بین خون و فضای بین سلولی و درون سلول به واسطه وجود انسولین ، به راحتی انجام می گیرد

با تزریق 1000 سی سی سرم قندی به فرد مقدار 800 سی سی از این سرم وارد سلول می شود و 200 سی سی  باقیمانده در فضای بین سلولی و درون خون باقی می ماند که 150 سی سی از این مقدار وارد فضای بین سلولی می شود و فقط 50 سی سی درخون باقی می ماند و سدیم بدن فرد با تزریق سرم قندی کاهش می یابد پس در هیچ شرایطی نباید از سرم قندی برای بالا بردن حجم خون استفاده کرد و در وجود کسی که دچار شوک یا وبا یا اسهال و استفراغ شده است ، نباید از سرم قندی استفاده کرد چون  در این حالات سدیم بدن فرد با کاهش مواجه می شود ، تزریق سرم قندی زمانی لازم است که فرد آب خالص از دست داده باشد و سدیم بدن بالا رفته باشد .

سرم رینگر لاکتاز

یک لیتر سرم رینگر لاکتاز از 130 میلی اکسی والن سدیم و 109 میلی اکسی والن کلرتشکیل یافته است  علاوه بر سدیم و کلر لاکتیک و پتاسیم و کلسیم هم در این نوع سرم وجود دارد میزان لاکتیک در این سرم 28 میلی اکسی والن ، پتاسیم 4 میلی اکسی والن و کلسیم 1.5 میلی اکسی والن است اگر کلسیم را بر حسب گرم محاسبه کنیم ، معادل 6 میلی گرم کلسیم در این سرم وجود دارد تزریق سرم رینگر لاکتاز به بدن بیمار ، ایجاد کالری نمی کند میزان آسمولاریته این سرم 278 میلی اسمز در لیتر است در نتیجه میزان آسمولاریته این سرم ، مشابه آسمولاریته خون است تزریق سرم رینگر لاکتاز به بدن بیمار ، در حد بسیار اندک در بدن بیمار کاهش سدیم ایجاد می کند چون آسمولاریته این سرم مشابه آسمولاریته خون است ، تزریق یک لیتر از این نوع سرم به بدن بیمار ، در نواحی یک و دو و سه  ، در بدن بیمار اختلاف آسمولاریته ایجاد نمی کند در نتیجه وقتی سرم به بدن بیمار تزریق می شود ، آب از درون رگ و فضای بین سلولی وارد سلول نمی شود و در خون و فضای بین سلولی باقی می ماند و از 1000 سی سی تزریق شده به بدن بیمار 250 سی سی در درون رگ باقی می ماند و 750 سی سی وارد فضای بین سلولی می شود ویژگی این سرم وجود 28 گرم لاکتاز در این سرم است که این لاکتاز وارد کبد شده و بای کربونیک ایجاد می کند .

این سرم هنگامی استفاده می شود که قصد افزایش حجم را در خون و فضای بین سلولی بیمار داشته باشیم و هم برای رفع حالت اسیدی ایجاد شده و ایجاد اسیدوز در بدن بیمار استفاده می شود .

به مدت طولانی نباید این نوع سرم را به بدن بیمار تزریق کرد چون تزریق مداوم این سرم موجب کاهش سدیم خون می شود در حالتی که بدن بیمار قلیایی است و ph بدن بالاست ، نباید به بیمار رینگر لاکتاز تزریق کرد چون لاکتاز موجود در سرم در کبد به بای کربنیک تبدیل می شود و بدن را قلیایی می سازد در مورد منع تزریق سرم هنگامی که فرد نارسایی کبد یا تیروز کبدی داشته باشد ، نباید سرم را به بدن بیمار تزریق کرد .

کلسترول و چربی خون

نکاتی در مورد چربی خون

انواع چربی های موجود در خون کدامند ؟ انواع چربی های موجود در خون عبارتند از تری گلیسرید ، کلسترول و انواع آن .

کلسترول یک نوع چربی است که در همه ی سلول های بدن انسان یافت می شود بدن آدمی از کلسترول استفاده می کند تا یک سلول سالم داشته باشد علاوه بر این ، کلسترول در ساخت هورمون ها نیز نقش دارد اما زمانی که کلسترول موجود در خون از حد مجاز(120میلی گرم بر دسی لیتر) تجاوز کند ، چربی در جدار رگ ها رسوب می کند در نهایت این رسوب ها جریان طبیعی خون را در رگ ها دچار مشکل می کنند  این رسوب چربی ممکن است در عروق کرونر قلب باشد در این حالت قلب شما به اندازه کافی خون غنی از اکسیژن دریافت نخواهد کرد و خطر حمله قلبی افزایش خواهد یافت در فرایندی مشابه کاهش یافتن جریان خون به مغز می تواند موجب سکته مغزی شود.

چه عواملی بر غلظت کلسترول خون موثرند؟

1- نوع و مقدار مواد غذایی 2- وزن بدن 3- میزان فعالیت انسان 4- وراثت و ژن ها 5- سن و جنس

مشکل افزایش غلظت کلسترول خون معمولا از سن بیست سالگی آعاز می شود زنان در دوران قبل از یائسگی غلظت کلسترول خون کمتری نسبت به مردان هم سن خود دارند.

انواع کلسترول کدامند و هر کدام چه عملکردی دارند؟

1- کلسترول بد یاLDL  بالا رفتن این نوع کلسترول در خون منجر به گرفتگی رگ ها می شود اما افزایش نوع دوم کلسترول یعنی کلسترول خوب یا HDL  بر خلاف افزایش کلسترول بد عمل کرده و منجر به جلوگیری از عوارض افزایش کلسترول بد می گردد.

منظور از کلسترول بد یا LDL چیست؟

کلسترول بد ذرات کلسترول را در خون حمل می کند. LDL  دارای بالاترین میزان تری گلیسرید است  تری گلیسرید نوعی چربی موجود در خون است ،  vldl نیز همان ldl  ذرات کلسترولی را بزرگ تر ساخته  و منجر به رسوب کلسترول به دیواره رگ ها ، و تنگ و باریک شدن رگ های خون می شود

منظور از کلسترول مفید یا hdl  چیست؟

کلسترول خوب میزان بالای کلسترول بد را از جدار رگ ها برداشته و به کبد می برد هر اندازه میزان کلسترول مفید یا hdl  در خون بیشتر باشداحتمال رسوب کلسترول بد در دیواره رگ ها کمتر می شود و احتمال تنگ و باریک شدن عروق کرونر قلب و ایجاد سکته قلبی نیز کم می شود کلسترول خوب کلسترول بدی را که به  دیواره رگ ها رسوب کرده ، برداشته و به کبد می برد در کبد کلسترول به صفرا تبدیل می شود واز بدن دفع می شود زمانی که انسان یک رژیم غذایی داشته باشد که در آن از چربی های اشباع شده کمتر استفاده می شود ،سلول های کبدی آزادی عمل بیشتری داشته و راحت تر می توانند کلسترول بد را از بدن دفع کنند.

چگونه می توان hdl  یا کلسترول مفید خون را افزایش داد؟

1-    افزایش فعالیت بدنی : داشتن برنامه ورزشی و پیاده روی یا دویدن به اندازه یازده کیلومتر در هفته و سوزاندن 1200 کالری انرژی در هفته

2-    کم کردن وزن : با کاهش هر نیم کیلوگرم از وزن بدن، مقدا  hdl یک درصد افزایش می یابد

3-    خودداری کردن از مصرف سیگار

4-    خودداری از مصرف شکر ، نان های بدون سبوس ، سیب زمینی و برنج سفید به مقدار زیاد چون غذاهای پرکالری که منجر به افزایش قند خون می شوند،میزان کلسترول مفیدخون را پایین می آورند.

5- تری گلیسرید چیست؟ تری گلیسرید یکی از منابع مهم سوخت بدن است و برای تامین انرژی فعالیت های روزانه به کار می رود ، تری گلیسرید نیز مانند کلسترول هم در کبد متابولیزه و ساخته می شود و هم با مصرف مواد غذایی وارد بدن می شود مقدار تری گلیسرید خون یک ساعت بعد از صرف غذا افزایش می یابد این تری گلیسرید به تدریج در بافت چربی ذخیره می گردد و یا برای تامین انرژی بدن مورد استفاده قرار می گیرد

چه بیماری هایی بالارفتن چربی خون را سبب می شوند؟

بیماری بالا رفتن چربی خون  را بیماریهایی مانند کم کاری تیرویید ، برخی از ناراحتی های کلیوی و کبدی ، بیماری قند یا دیابت ، چاقی ، بعضی از عفونت ها ، اعتیاد به مصرف الکل ، ایدز و چند بیماری دیگر تشدید می کند همچنین بالارفتن چربی خون ممکن است به دلیل وجود بیماری دیگری نباشد برای تشخیص بالا بودن چربی خون باید میزان غلظت دو ماده کلسترول و تری گلیسرید را در خون اندازه گرفت در این میان افزایش کلسترول به عنوان عامل بیماری بالا بودن چربی خون ، بیشتر مد نظر قرار می گیرد.

بیماری بالا بودن چربی خون به چند نوع تقسیم بندی می شود؟

درنوع اول که در افراد جوان دیده می شود ، به دلیل نقص در برداشت تری گلیسرید و vldl بروز  می کنددر این حالت احتمال التهاب لوزوالمعده یا پانکراسیت، دردشکمی و بزرگ شدن کبد و طحال وجود دارد مصرف غذاهای چرب احتمال بروز علایم ذکر شده را بیشتر می سازد .

در نوع دوم بالا رفتن چربی خون ، میزان کلسترول بد به دلایل مختلفی افزایش می یابد در افرادمبتلا به ldl  بالا چربی خون باید با رعایت رژیم های غذایی کم چربی و مصرف دارو کنترل شود افزایش مصرف مواد نشاسته ای می تواند یکی از دلایل افزایش چربی خون باشد کاهش وزن و مصرف مواد نشاسته دار مفید مانند نان سبوس دار ، برنج قهوه ای و ماکارونی  در بهبود چربی خون تا حدی موثر است

در نوع سوم میزان  vldl و کلسترول خون بالا است میزان تری گلیسرید نیز بالاست در این افراد هم باید چربی خون با رعایت رژیم غذایی و مصرف دارو کنترل شود .

در نوع چهارم بیماری چربی خون میزان  تری گلیسرید بالاست ولی میزان کلسترول طبیعی یا کمی بالاست این نوع چربی خون می تواند با اختلال در سوخت و ساز، قندخون و چاقی همراه باشددر مبتلایان به این گروه ،محدودیت مصرف چربی وافزایش مصرف ترکیبات نشاسته ای می تواند از دلایل افزایش تری گلیسرید و ایجاد بیماری باشد

علائم چربی خون بالا چه می تواند باشد؟

کلسترول بالا معمولا هیچ علامتی ندارد انجام آزمایش خون تنها راه تشخیض کلسترول بالا است در تعداد کمی از بیماران ممکن است حلقه سفید رنگی دور سیاهی چشم ، یا رسوبات زرد رنگ چربی را روی پلک چشم مشاهده کنیم این رسوبات چربی ممکن است روی زانو - آرنج - کف دست –مفاصل - انگشتان و یا پاشنه پا دیده شود در این موارد پزشک معالج به جنبه ارثی بیماری مشکوک می شود واز تمام افراد خانواده بیمارمی بایست آزمایش به عمل آورد.

چه کسانی از لحاظ ابتلا به چربی خون بالا بیشتر در معرض خطر قرار دارند؟

اگر سابقه ی حمله قلبی داشته اید یا به بیماری دیابت مبتلا هستید یا گرفتگی رگ های قلب دارید،در رده های بسیار پرخطر مبتلا شدن به چربی خون بالا قرار دارید که باید هر سه ماه یک بار آزمایش چربی خون را به عمل آورید و میزان کلسترول بد یا VLDL را کمتر از 80 نگاه دارید

همچنین عواملی نظیر سیگار کشیدن - فشارخون بالا- میزان پایین کلسترول خوب یاHDL  و سن بالاتر از 45 سال در مردان و سن بالاتر از 55 سال در زنان ، اگر حتی کمتر از دو عامل خطرساز ذکر شده را دارند باید ldl را به کمتر از 100 میلی گرم بر دسی لیتر برسانند .

عوامل قابل کنترل موثر در افزایش کلسترول بد یا ldlوکاهش کلسترول خوب یاhdl  کدامند؟

عوامل قابل کنترل متعددی نظیر چاقی- بی تحرکی ورژیم غذایی نامناسب ، در افرایش کلسترول بد و کاهش کلسترول خوب وجود داردکه منتهی به افزایش کلسترول بد و کاهش کلسترول خوب می گردد

عوامل غیر قابل کنترل موثر  در افزایش کلسترول بد و کاهش کلسترول خوب چه می تواند باشد؟

فاکتورهای غیر قابل کنترل نیز در بروز این بیماری نقش دارند به عنوان مثال برخی بیماری های ارثی می توانند باعث شوند که سلول ها نتوانند کلسترول را جذب کنند یا موجب این امر شود که کبد مقدار زیادی کلسترول را ساخته و وارد خون گرداند.

چاقی چه اختلالی در چربی های خون ایجاد می کند؟

رژیم های غذایی که دارای مقدار زیادی چربی های اشباع شده هستند مثل گوشت قرمز و غذاهای سرخ شده ، می توانند علاوه برچاقی باعث بالارفتن کلسترول بد خون شوند چاقی همچنین باعث پایین آمدن سطح کلسترول خوب خون ، و بالا رفتن سطح تری گلیسرید خون می شود تری گلیسریدها بیشترین میزان چربی در مواد غذایی ،و همچنین بیشترین درصد چربی را در بدن آدمی  شامل می شوند.

چاقی و افزایش وزن چگونه محاسبه می شود؟

داشتن نمایه توده بدنی یا dna  برابر 30 یا بالاترانسان را مستعد ابتلا به کلسترول خون بالا می کند dna  باید به این صورت محاسبه شود ، وزن خود را بر حسب کیلوگرم بر مجذور قدتان بر حسب متر تقسیم کنید عددی که بدست می آید dna نام دارد در صورتی که عدد بدست آمده از محاسبه ذکر شده ، کمتر از 19 باشد شخص مورد بررسی کمبود وزن دارد اگر عدد بدست آمده از محاسبه dna  بین 19 تا 25 باشد شخص وزن طبیعی دارد اگر عدد محاسبه شده بین 25 تا 30 باشد شخص اضافه وزن دارد و اگر بیشتر از 30 باشد چاق است .

آیا کاهش وزن بر کاهش چربی خون موثر است؟

وزن متناسب یک عامل مهم در سلامت قلب و عروق است اضافه وزن می تواند سبب افزایش کلسترول بد یاldl  و کاهش کلسترول خوب یا  hdl شود.

چگونه باید  فهمید که چربی خون شخصی بالاست؟

اندازه گیری آزمایش چربی خون شامل محاسبه میزان کلی کلسترول ، اندازه گیری کلسترول بد یا ldl  ،اندازه گیری کلسترول خوب یا hdl  و اندازه گیری میزان تری گلیسرید است تری گلیسرید نوعی از چربی است که در نتیجه مصرف مواد قندی بالا می رود برای اندازه گیری دقیق آزمایش های خون باید 9 تا 10 ساعت قبل از انجام آزمایش چیزی خورده نشود  میزان کلسترول و تری گلیسرید خون با واحد میلی گرم بر دسی لیتر خون سنجیده می شوند.

چه کسانی باید بیشتر از سایر افراد چربی خون خود را اندازه بگیرند؟

توصیه می شود تمام افراد بالای 20 سال هر پنج سال یکبار کلسترول خون خود را اندازه گیری کنند اگر میزان کلسترول خون از 200 واحد بیشتر بود لازم است چند هفته بعد از انجام آزمایش ، کلسترول مجدد اندازه گیری شود در صورت بالا بودن مجدد کلسترول ، با توجه به  سایر شرایط بیمار از جمله مرد بودن بیمار- چاق بودن - سیگاری بودن - وجود دیابت - فشارخون و یا وجود سابقه سکته قلبی در پدر، مادر خواهر یا برادر بیماردر سن کمتر از 55 سال همچنین وجود یا عدم وجود بیماری قلبی و مغزی در بیمار  ارز یابی وبرای درمان چربی خون تصمیم گیری می شود.

راه های اصلی برای کاهش چربی خون کدامند ؟

رعایت نکات زیر به همه ی افراد مبتلا به چربی خون بالا توصیه می شود  اول : انجام ورزش به مدت سه روز در هفته توصیه می شود بهترین ورزش برای این منظور پیاده روی، دوچرخه سواری و شناست . دوم : حفظ وزن مطلوب و کاهش وزن در افراد چاق و بهبود وضعیت چربی خون بسیار مهم است . سوم : پرهیز جدی از مصرف الکل و سیگار. چهارم : توصیه های غذایی برای افراد مبتلا به چربی خون بالا رعایت شود . پنجم : در صورت صلاح دید پزشک و با تجویز او می توان از داروهایی که تری گلیسرید و کلسترول خون را کاهش می دهند استفاده کرد.

چربی های موجود در مواد غذایی چند نوعند؟

چربی های موجود در مواد غذایی دونوعند که عبارتند از: اول چربی های اشباع شده ، که در روغن های جامد ، کره ، خامه و چربی گوشت قرمز وجود دارند دوم چربی های اشباع نشده که منابع مهم آن اکثر روغن های مایع  ماهی روغن زیتون بعضی از دانه های روغنی مانند تخم آفتابگردان پسته ، بادام و گردو می باشد تاثیر چربی های اشباع نشده مانند چربی های اشباع شده نیست و مستقیما چربی خون را افزایش نمی دهند بعلاوه چربی های اشباع نشده موجود در ماهی  نه تنها خطر گرفتگی عروق را کاهش می دهد بلکه به رقیق شدن خون نیز کمک می کند.

منظور از چربی های اشباع شده چیست و در چه موادی وجود دارد ؟

چربی های اشباع شده چربی هایی هستند که معمولا در دمای اطاق  جامد هستند واز موادی مانند گوشت قرمز - سوسیس - کالباس - همبرگر- قلوه ، مغز و زبان کره ، پنیر ، شکلات ، نارگیل ، کلوچه ، پیراشکی و شیر پرچربی وجود دارد ومستقیما چربی خون را افزایش می دهند .

چه مواد غذایی در برنامه غذایی افراد مبتلا به چربی خون بالا باید حذف شود ؟

اول حذف کامل چربی های اشباع شده مانند کره مارگارین روغن های نباتی جامد و مایونزو چربی های موجود در گوشت قرمز و کله پاچه و قلوه دوم حذف لبنیات پر چرب و جایگزین کردن  لبنیات کم چرب به جای لبنیات پرچرب باید از مصرف خامه سرشیر پنیرهای خامه ای پیتزا و... خودداری شود سوم در مراحل اولیه پیدا شدن چربی خون که میزان کلسترول زیاد بالا نیست ، مصرف سه عدد زرده تخم مرغ درهفته بلامانع است ، ولی در شرایطی که میزان کلسترول بیش از اندازه بالاست ، بهتر است یا استفاده نشود یا در صورت نیاز یک عدد در هفته مصرف گردد مصرف سفیده تخم مرغ مانعی ندارد یک عدد زرده تخم مرغ 300 میلی گرم کلسترول دارد، نیاز انسان به کلسترول  300 میلی گرم در روز است نتیجه می گیریم یک انسان که هیچگونه ناراحتی بالا بودن چربی خون نداشته باشد ، با خوردن یک عدد زرده تخم مرغ در روز کل نیاز بدن خود را به کلسترول تامین می سازد و دیگر نیاز به مصرف هیچ چربی  دیگری در روز ندارد حال شخصی را تصور کنید که مشکل بالا بودن چربی خون دارد و زرده تخم مرغ مصرف کند ، بسیار به مشکل بالا رفتن کلسترول خود دامن زده است چهارم حذف تنقلاتی مانند کیک ، بیسکویت ، کلوچه،شیرینی ، پیراشکی و سایر مواد غذایی که دارای مقادیر زیادی از روغن های جامد و مواد قندی هستند . پنجم  حذف مصرف کله پاچه ، دل قلوه و جگر  که کلسترول بالایی دارند ششم حذف آجیل و دانه های روغنی ، در افراد دارای کلسترول بالا لزومی ندارد این افراد می توانند بجای استفاده از چربی های مضر که در سطرهای بالایی ذکر شد ، از دانه های روغنی استفاده کنند به عنوان مثال مصرف دو عدد گردو یا پسته یا بادام در روز بلامانع است ولی افرادی که دارای تری گلیسرید بالا هستند باید مصرف دانه های روغنی راهم محدود کنند هفتم حذف و محدودیت محصولات فراوری شده و غذاهای آماده مانند سوسیس ، کالباس ، همبرگر و پیتزا و غذاهای کنسرو شده که در طی فرایند ساخت ، مقدار زیادی چربی های اشباع و ادویه جات به آن ها اضافه شده است . هشتم استفاده از روغن های مایع مانند روغن زیتون کانالا کنجد هسته ی انگور و ذرت بجای روغن های جامد. نهم حذف یا محدود کردن کربوهیدرات های ساده مثل مواد قندی شامل قند ، شکر، مربا ، شربت کارامل ، نوشابه نان و برنج سفید و استفاده بیشتر از نان سبوس دار و برنج قهوه ای . دهم حذف شیرهای فراوری شده مثل شیرکاکاو شیر قهوه و شیرموز با ماندگاری بالا .

چه تغییراتی در نحوه مصرف مواد غذایی برای کاهش چربی خون باید انجام داد ؟

اول برنج باید بصورت کته و بدون روغن طبخ شود  و پس از پخته شدن مقداری روغن مایع به آن اضافه شود . دوم گنجاندن سبزی ها و میوه های تازه به مقدار زیاد در برنامه غذایی روزانه ، مانند کرفس - لوبیاسبز - کدو - مارچوبه - کلم بروسلی و... سوم مصرف روزانه نضف لیوان هویچ رنده شده چهارم مصرف روزانه یک عدد سیب باپوست مخصوصا در افراد دارای کلسترول بالا. پنجم مصرف حبوبات و گوجه سبز به میزان سه الی چهار بار درهفته . ششم استفاده از ا دویه مفید زردچوبه به میزان متعادل ، تحقیقات جدید حاکی از آنست که زردچوبه حاوی ماده مفید پرکنین است و در کاهش کلسترول و گرفتگی عروق بسیار کارآمد است استفاده از سماق و زیره هم مفید است . هفتم انجام پیاده روی سه بار در هفته هر بار به مدت سی دقیقه .هشتم مصرف خوردنی های حاوی ویتامین c  مثل گوجه فرنگی ، لیمو ترش ، جعفری ، توت فرنگی ، فلفل دلمه ای و مرکبات و سبزیجات تازه . نهم استفاده از ماهی به دلیل داشتن اسیدهای چرب اومگا تری به میزان دوبار در هفته . دهم استفاده از کدوی خام رنده شده به همراه شوید و ماست کم چرب به عنوان میان وعده . یازدهم استفاده از گوشت سفید مانند گوشت مرغ ماهی  و بو قلمون بجای گوشت قرمز و استفاده از گوشت گوساله کم چرب بجای گوشت گوسفند  ، بد نیست بدانید گوشت های قرمز بدون هیچگونه چربی و به صورت لخم ، دارای 40 درصد چربی بصورت نامریی در درون خود گوشت هستند میزان چربی در گوشت مرغ 25 درصد و در گوشت ماهی 15 درصد می باشد .

کاهش مصرف مواد غذایی حاوی اسیدهای چرب فرانس ، چگونه در کنترل چربی خون نقش دارند ؟

ثابت شده است که اسیدهای چرب فرانس موجب افزایش کلسترول بد یا LDL و کاهش کلسترول خوب یا hdl می گردد اسیدهای چرب فرانس در روغن های جامد موجود در شیرینی ها -  بیسکویت های کرمدار - غذاهای سرخ شده و آماده و برخی از مارگارین ها موجود است اکثر اسیدهای چرب فرانس از طریق روغن های هیدروژنه جامد وارد بدن می گردد توصیه می شود دریافت اسیدهای چرب فرانس  و منابع آن ، کاهش یابد و یا حذف گردد.

کدام مواد غذایی مکمل در کنترل چربی خون موثرهستند ؟

کنگر - پیاز- جو - سیر  می تواند بعنوان مکمل در کنترل چربی خون موثرباشد .

ورزش منظم به کنترل میزان چربی خون کمک می کند داشتن روزانه 30 تا 60 دقیقه فعالیت بدنی شامل پیاده روی تند و شنا بسیارمی تواند موثر باشد . رعایت رژیم غذایی ،استفاده از درمان های جایگزین و استفاده از برخی گیاهان دارویی و میوه ها نتایج رضایت بخشی در کنترل چربی خون بالا دارد .عدم استفاده از سیگار به افزایش کلسترول خوب کمک می کند ، مزایای ترک سیگار تنها به این مورد ختم نمی شود تنها بیست دقیقه بعد از ترک سیگار ، فشارخون کاهش می یابد بعد از گذشت زمان معادل 24 ساعت از ترک سیگار ، خطر حمله قلبی کاهش می یابد بعد از یکسال عدم استفاده از سیگار ، احتمال ابتلا به ناراحتی قلبی به نصف زمانی می رسد که شخص از سیگار استفاده می کرده است بعد از پانزده سال گذشت زمان از ترک سیگار احتمال ابتلا به ناراحتی قلبی در فردی که سیگار را ترک کرده است و فردی که اصلا سیگار نکشیده است برابر است.          پایان

 

 

 

فشار خون

قلب انسان برای آنکه بتواند خون - اکسیژن - قندها و به طور کلی آنچه را که در خون وجود دارد ، را به سراسر نقاط بدن بفرستد،باید خون را پمپ کند

تعریف فشار خون

نیرویی که قلب به خون وارد می کند تا خون به واسطه این نیروبه سراسر بدن  ارسال شود ،فشار خون نام دارد میزان این نیرو که بر حسب میلی لیتر جیوه اندازه گیری می شود،120  بر روی 80 میلی گرم بر دسی لیتر است.

در اندازه گیری فشار خون، فشار 80 میلی گرم بر دسی لیتر را ، با عنوان فشار خون مینی موم minimize وفشازخون 120 میلی گرم بر دسی لیتر ،را فشار ماگزیمم maximize  نام می برند فشارخون مینی موم ، مربوط به انقباض دهلیز ها و فشار خون ماگزیموم مربوط به انقباض بطن ها است.

پمپاژخون به وسیله عضله قلب ، با فشار 120 بر روی 80 طبیعی و لازم و برای حیات آدمی ضروری است اما اگر فشار خون در وجود انسان به میزان زیادی بالا رودعوارض وخیم و جبران ناپذیری را در پی خواهد داشت.

تعریف بیماری فشارخون: اگر میزان پمپاژخون به وسیله قلب، از حد طبیعی آن یعنی 120 میلیگرم بر روی 80 بالاتر رود و به رقم 140 میلی گرم بر روی 90 برسد ،بیماری فشارخون ایجاد می گردد

ابتدا باید بدانیم که به چه دلیل فشار خون در وجود انسان بالا می رود

عواملی نظیر مصرف سیگار و قلیان و مصرف دخانیات- عامل وراثت- بیماری دیابت -مصرف الکل - استرس - بی تحرکی - چاقی - نارسایی کلیه - مصرف زیاد نمک -پرکاری تیروئید و تنگ شدن عروق بدن مخصوصا عروق کرونر قلب ،از عواملی هستند که منجر به بالارفتن فشار خون در وجود انسان می شود.

برای پیشگیری و کنترل فشار خون چه باید کرد؟

بهترین و ساده ترین و ارزان ترین راه برای کنترل فشار خون، انجام  پیاده روی است انسان با انجام  راه پیمایی ، به میزان حداقل نیم ساعت در روز ،تا حدود زیادی می تواند از بروز فشارخون پیشگیری کند و در صورت ابتلا به فشار خون،به کنترل بیماری خود کمک کند.

عواملی چون ترک سیگار وعدم مصرف دخانیات- کنترل بیماری دیابت- پرهیز از استرس و مصرف نکردن الکل و کاهش استفاده از چربی های اشباع شده را هم در کنترل فشار خون باید مورد توجه قرار داد.

عامل بسیار مهم دیگر در بالا رفتن فشار خون چاقی وداشتن اضافه وزن است چافی به ازدیاد تعداد سلول های چربی در بدن شخس دارای اضافه وزن می انجامد سلول های چربی هم مانند سایر سلول های بدن،سلول های زنده ای هستند که به خون رسانی – اکسیژن و هورمون نیاز دارند قلب نیز ناگزیر است که برای ادامه حیات این سلول های زنده، به آن ها خون رسانی کند بدین صورت با بالارفتن وزن هم کار قلب مشکلتر می شود هرسه کیلوگرم اضافه وزن یک درصد به کار قلب می افزاید وهم باعث ازدیاد میزان فشار خون بالا می شود .

عامل بسیار مهم دیگر در کنترل فشارخون ، حذف یا محدود کردن نمک طعام از غذای مورد استفاده شخص دارای فشارخون بالا است اگر انسان مصرف نمک راتنها به نمک موجود در نان محدود کند تا حدود زیادی به کنترل فشار خون کمک کرده است.

عامل مهم دیگری که در تغذیه افراد مبتلا به فشارخون ، باید مورد توجه قرار گیرد مصرف کردن چای سبز است،چای سبز با داشتن آنتی اکسیدان های بالا و افزایش میزان ادرار و کاهش میزان آب در بدن ، نقش بسیار مهم در کاهش فشار خون دارد چای سبز اثری شبیه قرص شیمیایی هیدروکلروپارزاید دارد و باعث افزایش میزان ادرار می شود.

عامل مهم دیگر در تغذیه افراد مبتلا به فشارخون ، مصرف سیر است ، سیر باعث کنترل چربی خون و جلوگیری از رسوب کلسترول مضر خون یا  ldlبه دیواره رگ ها می شود و از تنگی عروق جلوگیری می کندعلاوه بر این فایده سیر موجب باز شدن رگهای بدن و طراوت  رگ ها می گردد و از این طریق به کنترل و کاهش فشار خون کمک می کند.

عامل دیگری که افراد دارای فشارخون بالا ، باید به آن توجه داشته باشند  مصرف زیاد میوه ها و سبزیجات است میوه هایی مانند هلو - آلو- شلیل وگلابی بسیار به طراوت رگها و به تنظیم فشار خون کمک می کنند.

عامل دیگر استفاده محدود از گوشت قرمز می باشد افرادی که دارای فشار خون بالا هستند بهتر است بیشتر از گوشت های سفید مانند گوشت مرغ و ماهی استفاده کنند.

ظرفیت وجود افراد مختلف در تحمل میزان بالای قشار خون ماگزیمم ،متفاوت است برای محاسبه این ظرفیت در وجود خودتان یا افراد دیگر ، فرمول ساده ای را عنوان می نمایم که با بکار بردن آن به راحتی می توانید میزان تحمل فشارخون  ماگریمم را در وجود خود تشخیص دهید

سن خود را به صورت عدد بر روی یک برگ کاغذ یادداشت کنید،در قسمت سمت چپ  عدد نوشته شده که معرف سن شماست عدد یک را اضافه کنید عدد بدست آمده عددی است که حداکثر میزان مجاز و قابل تحمل بالا رفتن فشار خون ماگزیمم را در بدن شما نشان می دهد.

مثلا شخصی را تصور کنید که شصت سال سن دارد  ما سن این شخص را به رقم می نویسم60 سال    به رقم سمت  چپ سن  این شخص عدد یک را ااضافه می کنیم می شود 160  این عدد برابر با بیشترین مقدار قابل تحمل فشارخون ماگزیمم در بدن فرد ذکرشده است.

برای اندازه گیری فشار خون ، از دو نوع مختلف دستگاه اندازه گیری ، استفاده می شود 1- دستگاه نوع اول که با یک پمپ باد کننده هوا  کار می کند و دستی است 2- دستگاه نوع دوم که دیجیتال است و اندازه گیری فشار خون با این دستگاه کاملا اتوماتیک است.

میزان دقت در اندازه گیری فشارخون در دستگاه هایی که با پمپ کار می کنند بهتر و دقیق تر است.

بهترین زمان برای اندازه گیری فشارخون ، صبح ها قبل از ناشتا و عصرها ساعت 4 یا5 بعد از ظهر است در مورد عوارض فشار خون بالا ، مهمترین عارضه فشار خون بالا را می توان سکته های قلبی و مغزی نام  برد وهمچنین  فشارخون بالا می تواند به کلیه ها  و شبکیه چشم آسیب برساند .

 

 

دیابت و لوزالمعده

 

      از هزاران سال پیش علائمی نظیر پر نوشی ، پر خوری و پر ادراری،توجه پزشکان را به بیماری قند معطوف می داشت آزمایش ادرار برای تشخیص بیماری قند،یکی از اولین آزمایش هایی بود که توسط انسان انجام می گرفت و سابقه ای دو یا سه هزار ساله دارد متاسفانه تا اواسط قرن بیستم میلادی تمام بیماران مبتلا به دیابت سرنوشت مشترکی داشتند ،( مرگ ) . کشف انسولین توسط دکتر فردریک  دانسین وچارلز دیت  در سال 1921 و کشف ساختار شیمیایی انسولین توسط فردریک چنجر در سال 1955 ،هزاران بیمار مبتلا به دیابت را از مرگ حتمی نجات داد گرچه با کشف انسولین و استفاده  از آن ،طول عمر بیماران افزایش چشم گیری داشت  اما ظهور عوارض دراز مدت و حاد دیابت از جمله رتینو پاتی ، نورو پاتی و سکته های قلبی و مغزی ، موجب شد تا چند سال از عمر بیماران با ناتوانی سپری شود اگر چه قبل از کشف انسولین کمیت عمر بیماران مبتلا به دیابت اهمیت داشت ،پس از کشف این هورمون کیفیت عمر بیماران ، مورد توجه قرار گرفت در دهه های نود  میلادی نتایج مطالعه های علمی اثر کنترل دقیق قند خون را در پیشگیری از عوارض مزمن و حاد دیابت ثابت کرد از سوی دیگر تغییرات گسترده در شیوه زندگی و  پدیده صنعتی شدن جوامع ، موجب رشد چشم گیر شیوع بیماری دیابت نوع  دوم شد در حالی که تعداد بیماران مبتلا به دیابت در جهان در سال 1985 در حدود سی ملیون نفر بود ، تنها طی مدت پانزده سال ، این جمعیت به صد و چهل میلیون نفر افزایش یافت پیش بینی می شود جمعیت مبتلایان به دیابت در جهان تا سال 2025 میلادی از مرز سیصد و سی ملیون نفر بگذرد و طی این مدت میزان افزایش تعداد بیماران، در جوامع در حال توسعه 177 درصد و جوامع توسعه یافته 42  درصد خواهد بود یکی از مهمترین دلائل  کاهش رشد بیماری در جوامع توسعه یافته،اتخاذ راه کارهای پیشگیرانه و آموزش بیماران و دست اندرکاران کنترل این بیماری است خوشبختانه در ایران برای پیشگیری از بیماری دیابت اقدامات مناسبی به عمل آمده است، اما برای کنترل این بیماری ^، راه درازی را در پیش داریم یکی از مهمترین اقدام هایی که باید صورت گیرد ،تهیه و تدوین مجموعه های آموزشی ،با هدف  آموزش جهت آگاهی بیماران مبتلا به دیابت بوده ، و امیدوارم مجموعه اطلاعات موجود در این وبلاگ ، به عنوان وسیله کمک آموزشی بتواند مورد توجه و استفاده شما عزیزان قرار گیرد.

تاریخچه دیابت

دیابت بیماری است که از زمان های بسیار قدیم شناخته شده بوده است ، درآثار طبی مصریان قدیم و یونانی یان باستان،دیابت توضیح داده شده است و در واقع دیابت یک کلمه یونانی است و به معنای غلیظ شدن قند در ادرارمی باشد در آثار دانشمندان اسلامی از جمله زکریای رازی و بو علی سینا ، بیماری دیابت بعنوان بیماری افشان نامیده شده است و توضیح داده شده است که شخص مبتلا به دیابت دچار عطش زیاد – تمایل به نوشیدن آب زیاد و ادرار زیاد می باشد و ادرار  فرد شیرین مزه است و فرد مبتلا به دیابت دچار کاهش وزن می شود ، داروهای مختلفی را برای کنترل دیابت، در کتاب های یونانی یان و همچنین دانشمندان اسلامی توضیح داده اند اما اندازه گیری قند موجود در ادرار در قرن های هفدهم و هجدهم امکان پذیر گردید و از آن زمان بود که توانستند بفهمند که با تشخیص آزمایش ،فرد دیابتی چه فردی است و تا قبل از آن اندازه گیری قند امکان پذیر نبود در قرن نوزدهم هم اندازه گیری قند در خون امکان پذیر شد و بر این اساس تعریف مشخصی از دیابت به صورت افزایش مشخص گلوکز پلاسما تعریف شد.

تعریف دیابت و سندرم متابولیسم

چاقی شکمی- تری گلبسرید مساوی یا بالاتر از 150- HDL یا کلسترول مفید پایین تر از 40 در آقایان و کمتر از 50 در خانم ها - فشارخون مساوی یا بالاتر از 130 بر روی 85 و قند خون مساوی یا بالاتر از 110 و چاقی شکمی ، این چند عامل را به عنوان عوامل زمینه ساز سندرمی معرفی کرده اند که سندرم متابولیسم نام دارد اگر فردی از این چند عامل ذکر شده سه عامل را داشته باشد گفته می شود که این شخص دارای سندرم متابولیسم است ، مفهوم سندرم متابولیسم به این معنا است که این فرد ، بیشتر احتمال دارد که به بیماری های قلبی و عروقی ـ انسداد عروق قلب و همچنین بیشتر احتمال دارد که به بیماری دیابت نوع دوم دچار شود.

دیابت چیست؟

دیابت به علت بالا بودن مداوم قندخون ایجاد می گردد ،افزایش قندخون دو علت می تواند داشته باشد یا لوزوالمعده قادر نیست به میزان کافی انسولین ترشح نماید و یا سلول های بدن نمی توانند به انسولین ترشح شده پاسخ داده و قند خون را مصرف کنند انسولین هورمونی است که در بدن تولید می شود و باعث می شود قند، یا به عبارتی انرژی حاصل از مصرف غذاها در بدن مورد استفاده قرار گیرد در بدن یک فرد سالم کربوهیدرات ها در روده کوچک ، به گلوکز و دیگر قندهای ساده تبدیل می شوند ، سپس گلوکز ازروده کوچک به خون جذب می شود و از طریق جریان خون به سراسر بدن از جمله کبد و عضلات انتقال می یابد و مقداری ازآن برای تامین انرژی مصرف می شود و مقداری نیز برای مصارف بعدی ذخیره می گردد،در یک فرد مبتلا به دیابت نیز مانند افراد سالم، کربوهیدرات ها به قندهای ساده تبدیل می گردند و بعد وارد جریان خون می شوند اما مشکلی که این بیماران با آن روبرو هستند آنست که گلوکز نمی تواند وارد سلول ها شود پس می توان نتیجه گرفت که کربوهیدرات ها ، خود مشکل ساز نیستند بلکه مشکل اصلی عدم توانایی بدن در استفاده از این مواد برای تولید انرژی است.

قبلا گفته می شد اگر در ادرار فردی، قند قابل اندازه گیری یا به عبارت دیگر گلوکز قابل اندازه گیری موجود باشد ، دیابتیک تلقی می شود ولی این روش آزمایش یک روش کافی برای به وجود آمدن دیابت نبود ، روش های جدیدتر آزمایشگاهی ،اندازه گیری کمی گلوکز پلاسما امکان پذیر شد تعریفی که در گذشته از دیابت وجود داشت به این صورت بود که قند خون فرد بعد از هشت ساعت از ناشتا ،مساوی یا بالاتر از 140 در صد سی سی باشد به شرط اینکه این آزمایش دو بار تکرار ، و مورد تایید قرار می گرفت و یا اینکه تست تحمل گلوکزبه اینصورت برای فردی انجام می شد که بعد از حدود 14 ساعت از زمان ناشتا گذشته، 75 گرم گلوکز به صورن محلول به فرد داده می شد تا میل کند بعد از دو ساعت ،قند خون فرد اندازه گیری می شد و اگر قند خون دو ساعت بعد از مصرف گلوکز ، مساوی یا بالاتر از 200 میلی گرم در  صد سی سی باشد فرد دیابتیک تلقی می شود و یا اینکه یک زمانی در روز ،صرف نظر از ساعت صرف غذا ، قند خون فرد اندازه گیری می شد و نتیجه آزمایش مساوی یا بالاتر از 200 میلی گرم می شد در سال 1997 میلادی با توجه به تحقیقات جدیدتری  که نشان داد که در قندهای ناشتای زیر 140 میلی گرم،ممکن است عوارض مزمن دیابت بخصوص عوارض چشمی دیابت هم ایجاد شود ، تعریف دیابت از قند ناشتای 140 یا بالاتر ، به قند ناشتای 126 یا بالاتر تغییر پیدا کرد بنابراین امروزه فردی را مبتلا به دیابت تلقی می کنیم که قند ناشتای وی مساوی یا بالاتر از 126 باشد و این آزمایش دو بار تایید شود  یا اینکه در طول روز یک قند مساوی یا بالاتر از 200 داشته باشد و علائم بیماری را هم داشته باشد البته جدیدا معتقدند که قند ناشتای یک فرد سالم باید بین 70 تا 90 باشد و افرادی که قند ناشتاشان بین 90 و 126داشته  باشند تری دیابتیک نامیده می شوند و این افراد دارای دیابت نهفته یا پنهان می باشند و در آینده بیشتر احتمال دارد که به بیماری دیابت نوع دوم دچار شوند این ملاک های جدید تعریف دیابت می باشد . ممکن است فردی بر اساس نتایج آزمایش ها ،مبتلا به دیابت باشد ولی هیچ گونه علائم بالینی نداشته باشد و به این خاطر است که بسیاری از بیماران مبتلا به دیابت ،از دیابت خود بی  خبرند به طور متوسط تخمین زده می شود 5  تا 7 سال از شروع سابقه ابتلای فرد به دیابت می گذرد و بعد از آن فرد متوجه می شود.

محل تولید انسولین در بدن کجاست؟

انسولین در پانکراس یا لوزوالمعده ،غده ای به طول پانزده سانتیمتر در پشت معده تولید می شود پانکراس در افراد سالم روزانه به میزان کافی انسولین ترشح می کند اما در افراد مبتلا به دیابت یا اصلا انسولینی ترشح نمی شود یا انسولین مترشحه به میزان کافی نمی باشد در نتیجه قند موجود در خون جذب سلول نمی شود و در نتیجه میزان آن در خون بالا می رودو بدن دیگر قادر به تولید انرژی از قند نیست.

نشانه های دیابت چیست؟

دیابت اغلب یک بیماری بی سر و صدا می باشد، سطح نسبتا بالای قند خون در حدود 170 تا 200 میلی گرم نشانه ای را در بیمار ایجاد نمی کند و ممکن است برای ماه ها و سال ها علامت دار نشود در طول این زمان بدن می تواند در معرض خطرات ناشی از افزایش قندخون قرار گیرد  افزایش زیاد قند می تواند این نشانه ها را ایجاد کند تکرر ادرار- تشنگی فراوان- دیربهبودیافتن زخم ها و عفونت –کاهش وزن – ضعف و کاهش نیروی جسمی.

خطرات ناشی از افزایش قندخون کدامند؟

اگر قندخون به شدت افزایش یابد ، در کنار علائم افزایش قندخون ، فرد مبتلا به دیابت ممکن است درمعرض خطرات جدی تری قرار گیرد اگر قندخون بطور مستمر و طی سالیان متمادی بالا باشد،با تاثیر بر عروق کوچک و اعصاب،عوارض دیر رس دیابت در چشم ها – کلیه ها و پاها بروز خواهد کرد با کنترل دیابت  و تنظیم قندخون در حد نزدیک به طبیعی ، می توان از این عوارض جلوگیری کرد.

چند  نوع دیابت وجود دارد؟

قبلا دیابت را ، به دیابت وابسته به انسولین و دیابت غیر وابسته به انسولین طبقه بندی می کردند ولی دیده شده است که مکانیسم ایجاد این دو نوع دیابت کاملا با هم متفاوت است و همینطور بسیاری از افرادی که بیماری دیابت آنان ، به عنوان دیابت غیر وابسته به انسولین طبقه بندی می شد در طی بیماری و بعد از گذشت چندین سال ،برای کنترل بیماری خود وابسته به تزریق انسولین می شدند و صرفا به قرص های خوراکی پاسخ نمی دادند به همین دلیل طبقه بندی دیابت در یک دهه گذشته به صورت دیگری تغییر کرده است.

مهمترین انواع دیابت:1- دیابت نوع یک: بیمارانی که مبتلا به بیماری دیابت نوع یک هستند اغلب لاغرند و معمولا شامل گروه سنی کودکان- نوجوانان و جوانان می شوند در بدن این افراد انسولین یا اصلا ساخته نمی شود یا به میزان بسیار ناچیز ساخته می شود و برای جبران کمبود انسولین، باید انسولین تزریق شود حدود 10 یا 15 درصد از بیماران مبتلا به دیابت در این گروه قرار دارند

دیابت نوع یک به علت تخریب سلول های سازنده انسولین در لوزالمعده یا همان سلول های بتای جزایر لانگرهانس ایجاد می شود علت این تخریب فعال شدن واکنش های ایمنی بدن علیه این سلول هاست . چرا سیستم ایمنی بدن ناگهان علیه سلول های بتای پانکراس فعال می شود و این سلول ها را تخریب می کند ،هنوز بطور دقیق مشخص نیست ولی احتمال می رود یک عامل خارجی درشروع این پدیده دخالت داشته باشد این عامل خارجی در بسیاری از موارد یک ویروس است که بعد از ورود به بدن می تواند علت فعالیت نابه هنجار سیستم ایمنی بدن باشد دسته ای از بیماری ها وجود دارد که به عنوان بیماری های خود ایمن تلقی می شوند منظور از این بیماری ها،بیماری هایی است که سیستم ایمنی بدن را علیه بافت های خودی بدن فعال می کنند و به جای اینکه سیستم ایمنی بدن علیه عوامل  بیگانه مثل ویروس ها – باکتری ها و میکروب ها عمل بکند ، در بیماری های خودایمنی ،علیه خود بافت های بدن مثل پوست مثل مفاصل مثل کبد و تیروئید و از جمله بیماری دیابت نوع یک فعال می شود.

دیابت نوع دو : اغلب افراد مبتلا به این دیابت چاق و در سنین بالا هستند این افراد می توانند مدت ها با تغذیه صحیح و کاهش وزن درمان شوند زیرا در بدن این افراد ابتدا به اندازه کافی انسولین ساخته می شود و در صورت کاهش وزن می توانند مدت ها بدون انسولین درمان شوند اما در غیر این صورت جهت کنترل قند خون مجبور خواهند شد ،از داروهای خوراکی یا انسولین استفاده کنند 75 تا 90 درصد از جمعیت بیماران مبتلا به دیابت را ،بیماران مبتلا به دیابت نوع دوم تشکیل می دهند دیابت نوع دوم به علت زمینه های ژنتیکی اتفاق می افتد و با افزایش سن و افزایش وزن و چاقی در افرادی که مستعد هستند ایجاد میشود وعموما در افراد بالای 30 سال دیده می شود.

دیابت حاملگی: دیابت حاملگی نوعی دیابت است که بطور ناگهانی در دوران بارداری بروز می کند در آمریکا از هر 100 زن باردار ،3 تا 8 نفر به دیابت حاملگی دچار می شوند دیابت به معنای آن است که قندخون خیلی بیشتر از حد طبیعی بالا است بدن انسان گلوکز را برای تامین انرژی مصرف میکند ولی بالا بودن میزان گلوکز در خون ، بسیار مضر است بخصوص زمانی که زن بارداری، باردار باشد زیادی گلوکز در وجود مادر می تواند به جنین آسیب بزند اگر زنی مبتلا به دیابت نوع یک یا دو باشد و قصد باردار شدن دارد حتما باید با پزشک خود مشورت داشته باشد

در دیابت حاملگی ،خانم هایی بیشتر مستعد دیابت بارداری هستند که سابقه ابتلا به دیابت نوع دوم ،در پدر یا مادر یا خواهر و برادرها دارند ، سابقه ابتلا به دیابت بارداری را در بارداری های قبلی خود دارند ، سابقه سقط جنین های مکرر یا تولد نوزادان بیشتر از 4 کیلوگرم را داشته اند ، این خانم ها  در صورتی که در زمان بارداری سن بالای 30 سال دارند،برای اینکه دچار دیابت بارداری نشوند ، باید قبل از بارداری سعی کنند وزن ایده آل خود را پیدا کنند.

چه عواملی موجب بروز بیماری دیابت  بارداری می شود؟

تغییرات هورمونی و افزایش وزن مسئله ای است که در بارداری افراد سالم رخ می دهد ولی همین تغییرات ، ساخت هورمون انسولین را که وظیفه آن انتقال قند موجود درخون ، به درون سلول است، در بدن مختل می کند وقتی این اتفاق می افند ، بدن انسان انرژی لازم را از غذایی که مصرف می کند به دست نمی آورد.

عواملی که فرد را برای ابتلا به دیابت مستعد می کنند کدامند؟

عوامل خطرساز ابتلا به بیماری دیابت نوع دوم کدامند؟

وجود سابقه خانوادگی ابتلا به دیابت نوع دوم – وزن بالا– سن بالای 40 سال – سابقه دیابت بارداری – مصرف  داروهایی که خطر ابتلا به دیابت را بیشتر می کنند مانند کورتون ها – فشار خون بالا – سابقه حمله قلبی یا سکته مغزی

در مورد روش های پیشگیری از دیابت،باید این نکته ذکر شود که متاسفانه تا به امروز روش پیشگیری مناسبی برای دیابت نوع یک پیدا نشده است علی رغم تحقیقات بسیار گسترده ای که انجام شده ، و در حال انجام است،انسان قادر نیست که از بروز دیابت نوع یک ،در جمعیت کودکان و نوجوانان پیشگیری به عمل آورد ،گرچه می توان پیش بینی کرد که احتمال بروز دیابت نوع یک در چه افرادی بیشتر وجود دارد.اما در مورد پیشگیری از دیابت نوع دو ،روش های موثری وجود دارد دیابت نوع دوم زمینه ارثی قوی دارد و متاسفانه انسان قادر به تغییر زمینه ارثی نیست ولی باید دانست کسانی که زمینه ارثی ابتلا به دیابت نوع دوم را دارند، با افزایش وزن و کاهش فعالیت های جسمی،احتمال ابتلا به دیابت نوع دوم را بیشتر پیدا می کنند .

کنترل بیماری دیابت نوع دوم چگونه است؟

دیابت نوع دوم بخوبی قابل درمان و کنترل است در بعضی از بیماران ،با تغییر شیوه زندگی وبکارگیری رژیم غذایی وانجام ورزش ،بیماری میتواند بهبود یابد در مواقعی که تغییر عادات زندگی،به وسیله فرد غیر عملی باشد ، می توان از درمان دارویی استفاده کرد.

نکته مشترک میان بیماری های دیابت نوع اول و دوم:نکته مشترک میان بیماری دیابت نوع اول و نوع دوم آنست ،که در هر دو بیماری قندخون به شدت بالا می رود.

تفاوت بین بیماری دیابت نوع یک و دیابت نوع دو : تفاوت اساسی بین این دو نوع دیابت آن است که در بیماری دیابت نوع یک،فرد مبتلا به این بیماری برای ادامه زندگی نیاز به تزریق انسولین دارد زیرا سلول های بتای لوزالمعده شخص بیمار ، از بین رفته است و بدن بیمار قادر به ترشح انسولین نمی باشد ،اگرچه بعضی از افراد مبتلا به دیابت نوع دوم،نیاز به تزریق انسولین پیدا می کنند،اما غالبا شروع مصرف انسولین در این افراد ،پس از عدم پاسخ مناسب به درمان دارویی صورت می گیرد.

علائم و نشانه های بیماری دیابت نوع یک:تشنگی شدید ، افزایش ادرار،افزایش اشتها و کاهش وزن علاوه بر موارد ذکر شده ،

خستگی ، ضعف و دیر بهبود یافتن زخم ها به دلیل پایین آمدن کارآیی مفید سیستم ایمنی به واسطه افزایش قند، و عفونت از دیگر عوامل است.

کنترل بیماری دیابت نوع یک چگونه صورت می گیرد؟ هدف از کنترل بیماری دیابت نوع یک آنست که قندخون ناشتا در محدوده 90 تا 130 میلی گرم بر دسی لیترتنظیم شود و قندخون دو ساعت بعد از صرف غذا در حدود 170 میلی گرم بر دسی لیتر تنظیم شود برای رسیدن به این هدف ، باید انسولین مورد نیاز بدن انسان مبتلا به دیابت ، روزانه مصرف شود انسولین تزریقی به کمک رژیم غذایی و فعالیت بدنی،قندخون مبتلایان به دیابت را متعادل می کند در بدن افرادی که به بیماری دیابت مبتلا نیستند،انسولین بطور خودکار و با توجه به میزان قند موجود در خون ، تحرک فرد و میزان استرسی که فرد دارد ، به صورت متعادل ترشح می شود اما در بدن مبتلایان به دیابت نوع یک ، فرد بیمار باید این تعادل را با یک برنامه ریزی منظم برقرار سازد.

آزمون خطر ابتلا به دیابت ؟ با پاسخ گویی به سوالات زیر می توانید میزان ابتلایتان به دیابت را تخمین بزنید سوال ها را با درست یا نادرست بودن علامت بزنید

1-  نوزادی با وزن بیشتر از 4 کیلوگرم به دنیا آوردن

2- دارا بودن خواهر یا برادر مبتلا به دیابت

3-مبتلا شدن  یکی از والدین به دیابت

4- دارا بودن وزن مساوی یا بالاتر از دو رقم سمت راست قد ، بر حسب سانتیمتر

5- داشتن سن زیر65 سال و کم ورزش کردن یا اصلا ورزش نکردن

6- داشتن سن بین 45 تا 64 سال

7-داشتن سن 65 سال یا بالاتر

جواب درست سوال یک 1 امتیاز- جواب درست سوال دو 1 امتیاز- جواب درست سوال سوم 1 امتیاز – جواب درست سوال چهارم 5 امتیاز- جواب درست سوال پنجم 5 امتیاز- جواب درست سوال ششم 5 امتیاز- جواب درست سوال هفتم 9 امتیاز اگر امتیاز شما 10 یا بالاتر است احتمال بالایی برای ابتلای شما به بیماری دیابت وجود دارد اگر امتیاز شما بین 3 تا 9 است ، در حال حاضر احتمال کمی برای ابتلا به دیابت دارید اگر امتیاز شما بین 0 تا 2 است ،احتمال ابتلای شما به دیابت بسیار اندک است .

 

 

 

 

کلیه

      بدن انسان با مصرف موادی مانند  نشاسته - قندها - پروتئین ها وچربی ها ، مواد

 زائدی را تولید کرده و وارد  خون می کنند که باید این مواد زائد از بدن انسان دفع شوند .

 اما کار دفع مواد زائد از بدن چگونه صورت می گیرد؟

وجود انسان از سه طریق مواد زائد را دفع می کند که عبارتند از:

 1- ادرار

2 - تعریق یا عرق کردن

 3- اجابت مزاج یا دفع مدفوع

جمع آوری مواد زائد موجود در خون و تشکیل ادرار توسط کلیه ها صورت می گیرد. وجود هر

 انسان از دو کلیه تشکیل شده است که در دو طرف ستون مهره ها نزدیک به انتهای کمر در

 دو پهلو قرار دارند کلیه های انسان از واحد هایی تشکیل شده اند که نفرون نام دارند، در

 درون نفرون ها ، واحد های تصفیه خون قرار دارند  این واحد های تصفیه کننده ، کپسول

 بومن نامیده می شوند در کپسول بومن، رگ های آوران و باوران وچود دارد . خون دارای

اوره – کراتینین و اسید اوریک ،از طریق رگ های آوران وارد نفرون ها و کپسول های بومن

می شود،در کپسول بومن عمل تصفیه خون و جداسازی اوره ،کراتینین و مواد زائد موجود

 در خون، انجام می گیرد و از طریق رگهای باوران خون عاری از مواد زائد ، به  خارج از کلیه

 باز می گردد.پس از جمع آوری مواد زائد و تشکیل ادرار در کپسول بومن ،ادرار ایجاد شده

 در لگنچه ادرار موجود در کلیه نگه داری می شود. کلیه های انسان این توانایی را دارند که

 روزانه 150 لیتر ادرار ، را از مواد زائد و آب موجود درخون ایجاد کنند اما اگر قرار بود انسان

 در روز 150 لیتر از حجم مایعات موجود در خون خویش را به دلیل ایجاد ادرار توسط کلیه از

 دست بدهد ، در زندگی اجتماعی در جامعه و زندگی ،و ایجاد شرایط مساعد برای

حیات سلول های بدن ، با مشکل مواجه می شد .

هورمونی به نام آنتی دیورتیک یا هورمون adh  از بروز مشکل ذکر شده جلوگیری می کند

این هورمون که از بخش قشری غده فوق کلیوی  ساخته و ترشح می شود ، در زمان

 جمع آوری مایع ادرار ایجاد شده در لگنچه کلیه ،ترشح می شود و 90 در صد از آب موجود

در ادرار را، بدون مواد زائد محلول در ادرار به جریان خون باز می گرداند.ادرار موجود در

لگنچه کلیه از طریق لوله های انتقال دهنده ادرار به مثانه،  به  درون مثانه انتقال می یابد

 این بافت قابلیت نگه داری حداکثر 300 سی سی ادرار را در خود دارد زمانی که حجم

ادرار موجود در مثانه از 150 سی سی تجاوز می کند ، اعصاب مثانه  به منظور دفع ادرار

فعال می شوند تا مثانه  ادرار موجود را به خارج از بدن  دفع کند.علاوه بر عمل تصفیه بدن

 و پاکسازی بدن از مواد زائد ، توسط کلیه، کلیه عملکردهای دیگری را در وجود آدمی

انجام می دهد که عبارتند از:

تنظیم فشارخون – یونازیزاسیون بدن و تنظیم املاح بدن – تحریک مغز قرمز استخوان

برای ساختن گلبول های قرمز خون و تامین گلبول قرمز خون از طریق کنترل

مغز قرمز استخوان نقش دارد.این عضو بسیار اساسی در وجود انسان،ممکن است با

عوامل بیماری زا و ناراحتی هایی  در معرض خطر قرار گیرد ، بیماری های کلیه را می توان

به سه دسته اصلی تقسیم کرد که عبارتند از :

1 - سنگ های کلیه

 2- نارسایی های کلیه

3- سرطان های کلیه

به طور کلی علل اصلی تشکیل سنگ در کلیه عبارتند از ازیاد اسید اوریک به واسطه 

زیاده روی در مصرف پروتئین های گیاهی و حیوانی ، که منجر به ایجاد سنگ پروتئینی در

 کلیه می شود . و دسته دوم از سنگ های کلیه که به دلیل بالارفتن میزان کلسیم در

خون ، در کلیه ها تشکیل می شود. دومین دسته از بیماری های کلیه نارسایی های کلیه

می باشد  نارسایی کلیه با تاثیر بر نفرون ها در کلیه،ممکن است بیماری نفریتیت را ایجاد کند

 عوامل ایجاد نارسایی کلیه عبارتند از1- عفونت 2- عامل وراثت 3- مصرف الکل  و مصرف

زیاد مواد پروتئین دار و بی تحرکی بیماری هایی که در صورت عدم درمان و کنترل بیماری

منجر به ایجاد عارضه در کلیه ها می شوند عبارتند از:

1- بیماری فشار خون : کلیه عضو بسیار مهمی است که بالا یا پایین رفتن فشار خون

می تواند تاثیر منفی بر عملکرد کلیه ها بر جای گذارد.دومین ناراحتی ایجاد کننده

نارسایی کلیه بالا رفتن میزان قند خون است که می تواند با ضربه زدن به رگ های کلیه

در کارکرد کلیه مشکلاتی را به وجود آورد .

برای جلوگیری از ایجاد سنگ های کلیه و جلوگیری از نارسایی های کلیه چه نکاتی را

 باید مورد توجه قرار داد ؟

1- مصرف آب و مایعات زیاد

2- خودداری از مصرف الکل

3- انجام فعالیت روزانه و ورزش منظم

4- جلوگیری از ایجاد استرس و داشتن استراحت کافی

5- جلوگیری از سرما زدگی و ایجاد عفونت .

چه مواد غذایی می تواند برای کلیه مفید باشد ؟

 مصرف آب زیاد - مصرف هندوانه - مارچوبه - آلوگرا - سبزیجات - مصرف روزانه سه

 فنجان چای سیاه و یک فنجان چای سبز و کرفس می تواند به سلامت کلیه کمک کند .

 

 

     

قلب

در مورد نقش قلب همانطور که اکثر ما می دانیم ،قلب تلمبه ای است که اکسیژن – هورمون ها –قندها -پروتئین ها - چربی ها – ویتامین ها – فایبر ها و بطور کلی تمامی آنچه را که در خون آدمی وجود دارد، را در بدن به گردش در می آورد،اما نقش بسیار اساسی و پر اهمیت قلب در رساندن اکسیژن به سلول ها و بافت ها و  جمع آوری دی اکسید کربن حاصل از مصرف اکسیژن و اکسیداسیون قندها – هیدراتهای کربن – چربی ها و  پروتئین ها ،در بدن انسان را بر عهده دارد.

جایگاه قلب در آدمی:  زیر قفسه سینه ،  کمی بالاتر از معده ، اندکی متمایل به چپ قرلر دارد.

قلب انسان از چهار قسمت تشکیل شده است که عبارتند از: 1- دهلیز راست 2- بطن راست 3- دهلیز چپ 4- بطن چپ

قلب چهار قسمتی از دو بخش مجزا تشکیل شده است که عبارتند از :1- قلب راست 2- قلب چپ،دهلیز راست و بطن راست ، سمت راست قلب را تشکیل می دهند ،دهلیز چپ و بطن چپ ،سمت چپ قلب را تشکیل می دهند.دهلیز ها در ناحیه بالای قلب و بطن ها در ناحیه پایین قلب قرار دارند.بین دهلیز راست و دهلیز چپ ،همچنین بین بطن راست و بطن چپ ،دیواره ای بنام دیواره سپتون قرار گرفته است که خون تیره ی موجود در قلب راست را،از خون روشن موجود در قلب چپ جدا می کند.

با این هدف که فهم آناتومی قلب برای شما عزیزان روشن تر گردد این مطلب را با ذکر مثال توضیح می دهیم

دست چپ خود را مشت کنید،قلب خود را این دست مشت شده فرض کنید این دست مشت شده را بر روی قفسه سینه ،کمی متمایل به چپ ،یعنی جایگاه قلب قرار دهید با یک خودکار  از اولین بند انگشت ، انگشت وسطی تا مچ دست ، بر روی دست چپ مشت شده یک خط بکشید این خط را دیواره جدا سازنده قلب راست و چپ فرض کنید،بالا و سمت راست  دست مشت شده را دهلیز راست،بالا و سمت چپ دست مشت گرفته شده را دهلیز چپ فرض کنید پس نتیجه می گیریم دهلیز ها در ناحیه بالایی قلب قرار دارند،در ادامه مثال ذکر شده ،پایین و سمت چپ دست مشت شده را بطن چپ و پایین و سمت راست دست مشت شده رابطن راست تصور کنید.نتیجه می گیریم بطن ها در پایین قلب قرار دارند.

سمت چپ قلب انسان وظیفه دارد اکسیژنی را که از طریق کیسه های هوایی در شش ها گرفته شده است ،به تمام نقاط بدن انتقال دهد.با مصرف اکسیژن ،گاز دی اکسید کربن در بدن به وجود می آید دی اکسید کربن جمع آوری شده در بدن به قلب راست انتقال می یابد و قلب راست آنرا به شش انتقال می دهد پس سمت راست قلب با ریه و سمت چپ قلب با تمام بدن ارتباط دارند .در اینجا بنده به تفصیل به ذکر کار قلب چپ و قلب راست می پردازم.

زمانی که انسان نفس می کشد و از طریق  نای – نایژه ها و نایژک ها اکسیژن و هوا ر ا به داخل کیسه های هوایی موجود در  ریه انتقال می دهد،در کیسه های هوایی رگ های آوران و باوران وجود دارد ،هموگلوبین موجود در خون انسان توانایی ترکیب شدن با اکسیژن موجود در هوا رادارد،اکسیژن موجود در کیسه های هوایی در مجاورت هموگلوبین موجود در رگ های باوران ترکیبی به نام اکسی هموگلوبین را ایجاد می کند،خون روشن دارای اکسیژن به دهلیز چپ انتقال می یابدو از طریق یک دریچه دو لختی که بین دهلیز چپ و بطن  چپ وجود دارد ، به داخل بطن چپ انتقال می یا بد بطن چپ از طریق انقباض های منظم ، بوسیله سرخرگ آئورت خون را به سراسر بدن انتقال می دهد و مسیری معادل نود و دو هزار و ششصد  کیلومتر رگ در بدن یک انسان ، برای رساندن اکسیژن ، توسط قلب خون رسانی می شوند.

بعد از مصرف اکسیژن به وسیله بافت ها و سلول های بدن ،گاز دی اکسید کربن ایجاد می شود ،دی اکسید کربن ایجاد شده ،از طریق سیاهرگ های بدن انسان جمع آوری شده ، و به سیاهرگ بزرگ یا ورید باب ریخته می شود. خون تیره ی موجود در ورید باب ،به دهلیز راست ،ریخته می شودوخون موجوددر دهلیز راست از طریق یک دریچه سه لختی ،که بین دهلیز راست و بطن راست قرار دارد، به درون بطن راست رانده می شود بطن راست با منقبض شدن خون تیره را به شش ها انتقال می دهد وششها با انجام عمل بازدم دی اکسید کربن موجود در خون تیره را به خارج از بدن انتقال می دهند

در عمل دم و بازدم ساده ای که هزاران بار در روز توسط انسان صورت می گیرد ،شش ها و قلب فعالیت بزرگ و حیاتی که چگونگی آن توضیح داده شد،را برای دریافت اکسیژن هوا توسط شش ،و در اختیار  قسمت های مختلف بدن قرار دادن ، توسط قلب ، انجام می دهند پس ششها و قلب ارتباط مستقیم و تنگاتنگی با یکدیگر دارند.

قلب به همه نقاط بدن خون و اکسیژن و مواد غذایی را می رساند ولی به خود عضله قلب چگونه خون رسانی می شود؟در ابتدای سرخرگ آئورت سه شاخه رگ  به سمت قلب انشعاب پیدا می کند که عروق کرونر نام دارد این سه شاخه رگ وظیفه دارند خون و اکسیژن را به بافت قلب  برسانند.عروق کرونر قلب تا سن 45 یا50 سالگی از همین سه انشعاب تشکیل شده است اما وقتی سن انسان به حدود 45 یا 50 سال می رسد این سه رگ خون رسان به قلب دارای چند انشعاب نازکتر می شوند تا به واسطه این انشعابات نازک خون رسانی به عضله قلب ،بهتر انجام شود.

دلیل بروز سکته قلبی چیست؟ زمانی که به دلیل تنگ شدن عروق خون رسان به قلب ،خون رسانی به قلب با مشکل مواجه شودو این ضربه و آسیب ، تکرار شود ، باعث بروز سکته قلبی و نقص خون رسانی قلب به بدن می شود.

علائم ایجاد ناراحتی قلبی و بروز سکته قلبی کدامند؟ چنانچه در هنگام راه رفتن و فعالیت بدنی ،  شخصی دچار تنگی نفس – احساس درد در ناحیه کتف چپ و دست چپ شود که این درد از ناحیه قفسه سینه شروع شده ، و بطور همزمان از کتف چپ تا نوک انگشتان دست چپ انتشار می یابد . این درد با کاهش فعالیت بدنی و استراحت بهبود می یابددلیل ایجاد  بیشتر ناراحتی های قلبی ، تنگ شدن عروق خون رسان به قلب است.    

چه عواملی زمینه ساز ایجاد ناراحتی های قلبی و تنگ شدن  عروق خون رسان به قلب  می شوند؟ سودابه خانم زیبا و خوش صورت را در نظر بگیرید ، این سودابه خانم خوش چهره ، ازمهمترین دلائل اصلی تشکیل دهنده ناراحتی قلبی است. این مطلب را بنده به شوخی عرض کردم که وجود سودابه خوشگل و خوش چهره ، ایجاد کننده ناراحتی قلبی است .ولی کلمه سودابه را در نظر بگیرید این کلمه از شش حرف تشکیل شده است که هر کدام از این حروف ،مخفف یکی از عوامل  تشکیل دهنده ناراحتی های قلبی و تنگی عروق خون رسان به قلب است.این عوامل عبارتند از:حرف (س) مخفف سیگار – (و) وراثت –(د) دیابت – (ا) الکل و استرس – (ب) بی تحرکی – (ه) کمبود hdl یا کلسترول مفید،دربالاافزایش ldl یا کلسترول مضر،علاوه بر این شش مورد عامل فشار خون ، چاقی ، غلظت خون و سن را می توان نام برد.

برای پیشگیری از ایجاد بیماری های قلبی چه باید کرد؟

با کنترل قند خون - چربی خون و فشارخون ،کمتر از 120 در واحد اندازه گیری،عدم استفاده از سیگار – پیاده روی 30 دقیقه در روز- استفاده از سیر – ماهی و چای سبز،مصرف کم گوشت قرمز و چربی های اشباح شده – و پرهیز از استرس و داشتن شادمانی و خنده،عواملی هستند که در پیشگیری از بیماری های قلبی موثرند. .

 

 

 

 

 

تنفس وبیماری های تنفسی

هر نفسی که فرو می رود ممدحیات است و چون بر می آیدمفرح ذات ، پس در هر نفسی دو نعمت موجوداست و برای هر نعمتی شکری واجب.

آدمی قادر است بدون صرف مواد غدایی حداکثر به مدت یک هفته ،بدون مصرف آب و مایعات و نوشیدنی ها حداکثر تا سه روز ،به زندگی ادامه دهد اما نهایت عمر یک انسان بدون هوا و اکسیژن به سه دقیقه نمی رسد.

دریافت اکسیژن مورد نیاز بدن از هوای محیط اطراف،توسط شش ها انجام می گیرد،وجود هر انسان از دو شش تشکیل شده است که در ناحیه زیر قفسه سینه ،یکی در سمت راست بدن و دیگری در ناحیه چپ بدن قرار دارد شش انسان در سمت راست از سه لوپ یا قسمت ،و شش چپ  به دلیل در مجاورت قلب قرار داشتن از دو لوپ تشکیل شده است.

اجزای تشکیل دهنده سیستم  تنفسی در انسان عبارتند از: نای- نایژه -نایژک و کیسه های هوایی .

نای مجرایی است که هوا را از حلق به سمت شش ها هدایت می کند،بعد از آنکه هوا از طریق بینی یا دهان وارد بدن می شود،از طریق نای ،که ابتدای مجرای نای در جلق قرار دارد،وارد شش ها می شود در درون شش مجاری تنفسی به انشعابات نازکتری به نام نایژه و نایژه ها به انشعابات نازکتری به نام نایژک تبدیل می شوند ، درست مانند درختی که برای رساندن آب از  ریشه به سمت برگ ها از تنه درخت عبور می کند ،به انشعابات شاخه می رسد و شاخه ها به انشعابات نازکتر و  شاخک ها تقسیم بندی می شوند ، در مورد مجاری تنفسی هم به همین شکل است .

در انتهای نایژک ها ، کیسه های هوایی قرار دارند در درون کیسه های هوایی رگ های آوران و باوران وجود داردکه خون  روشن  و دارای اکسیژن را  در عمل دم ، جذب،و خون تیره را در بازدم،  دفع می کنند.

بیماری هایی که ریه را در معرض خطر قرار می دهند عبارتند از:

1-آسم 2- آمفی ژم 3-برونشیت 4-copd 5-سرطان ی cancer

آسم : بیماری حساسیتی که باعث ایجاد تنگی و انسداد در مجاری تنفسی می شود  آسم نام دارد عامل  حساسیت زا در ایجاد آلرژی یا حساسیت، ممکن است از مواد غذایی – مواد استنشاقی - عطر – مواد آرایشی – مواد شوینده و بهداشتی و.... باشد که به ایجاد حساسیت و تنگ شدن مجاری تنفسی و ایجاد آسم می انجامد.

2-آمفی ژم :بیماری است که بر اثر از بین رفتن دیواره کیسه های هوایی موجود در ریه بوجود می آید..کیسه های هوایی را در ریه مانند بادکنک هایی فرض کنید که در کنار یکدیگر قرار گرفته اند،هرگاه دیواره بین این بادکنک ها در اثر ورود هوای زیاد یا هر عامل دیگر که باعث از بین رفتن دیواره بادکنک ها شود ،بادکنک  قدرت نگهداری باد و شکل پذیری را از دست می دهد ،در مورد کیسه های هوایی موجود در ریه هم به همین ترتیب است .

عواملی که در ایجاد آمفی ژم دخالت دارند عبارتند از:- نقص  ایمنی بدن 2-مصرق سیگار،دخانیات و مواد مخدر 3-سهل انگاری در مداوای سرماخوردگی و عفونت های مزمن ریه

3- برونشیت:بیماری است که در اثر ایجاد عفونت در مجاری تنفسی و  ریه ایجاد می شود ، و بر خلاف سرطان ریه که قسمت های فوقانی شش ها  را دچار عفونت می سازد ، بیماری برونشیت لایه های تحتانی یا  انتهایی ریه را دچار عفونت و ناراحتی می سازد.نقص ایمنی بدن – سرما خوردگی و حساسیت ، در ایجاد برونشیت دخالت دارند.

4-بیماری copd: هرگاه بیماری های آسم – آمفی ژم و برونشیت  به طور همزمان ريه رادرگیر نماید بیماری copd ایجاد می شود.

5- سرطان : بیماری است که به دلیل ایجاد تغییر،  در عملکرد سلول ها به وجود می آید عواملی که باعث بروز سرطان ریه می شوندعبارتند از: نقص سیستم ایمنی بدن - مصرف سیگار-  سهل انگاری در درمان سرما خوردگی و عفونت ریه – تنفس در هوای آلوده و مصرف غذاهای آماده ، که در آنها از مواد نگهدارنده استفاذه شده است.

 

 

 

سلول های بنیادی

کاش که ای هستی زبانی داشتی       تا ز هستان پرده ها برداشتی

هر چه گویی ای دم هستی از آن         پرده ای دیگر بر او بستی بدان

سال ها بود که پزشکان از طریق کنترل بیماری،بیماران توسط داروهای شیمیایی،با بیماری ها به مقابله می پرداختند و هیچگونه تغییر و تحول و دگرگونی در علوم پزشکی، در مورد درمان بیماری ها مشاهده نمی شد و علم پزشکی با روال کنترل بیماری ها توسط داروهای شیمیایی پیش می رفت اما با پی بردن به علم تولید ،تکثیر و پرورش سلول  های بنیادی یک انقلاب و تحول بزرگ در علم طب ایجاد شد که می تواند آینده علم پزشکی را دگرگون سازد.

نظر به اهمیت علم  تولید ، تکثیر و تمایز سلول های بنیادی، ابتدا تعریفی از سلول های بنیادی را  مطرح می سازیم سپس انواع سلول های بنیادی موجود در چرخه زندگی انسان را بیان می نماییم.

تعریف سلول های بنیادی: سلول های ابتدایی ، اولیه ، تغییر نایافته و تمایز نایافته را که قابلیت تکثیر و تمایز به تمام سلولها وبافت های بدن را دارد ، سلول بنیادی می نامند

انواع سلول بنیادی:1_سلول های بنیادی جنینی 2_سلول های بنیادی موجود در بندناف 3سلول بنیادی بالغ

1_سلول های بنیادی جنینی:زمانی معادل 8 تا 12 روز  بعد از ترکیب اسپرماتوزویید(سلول جنسی نر)و تخمک(سلول جنسی ماده)و آمیزش این دو سلول با یکدیگر ، سلول های بنیادی جنینی شروع به فعالیت ، تولید و تکثیر می کنند و لایه های مختلف جنین( اکتودرم  مدودرم و آندودرم) و کلیه اعضا ، سر، سینه، گردن، کبد معده کلیه و...  را به وجود می آورند کار این سلول های بنیادی جنینی تا ایجاد یک جنین کامل در وجود مادر ادامه می یابد.

2_سلول های بنیادی بند ناف:زمانی که نوزادبه  دنیا می آید بند نافی که به ناحیه ناف نوزاد متصل است،به دلیل داشتن ارتباط خونی نوزاد و مادر و تغذیه و رشد جنین از وجود مادر،این بند ناف دارای هزاران سلول بنیادی می باشد.

نکته:از زمان خلقت انسان تا حدود پنج سال قبل که وجود سلول های بنیادی در بند ناف نوزاد  نو رسیده مشخص نشده بود،با تولد نوزادان بند ناف متصل به وجود نوزاد دور ریخته می شد اما با کشف معلومات سلول های بنیادی و پی بردن به وجود سلول های بنیادی در بند ناف نوزاد ، این امکان وجود دارد که این بند ناف را منجمد کرد ودر شرایط خاص نگهداری کرد تا در صورت بروز بیماری صعب العلاج در زندگی آینده نوزاد،از سلول های بنیادی موجود در بند ناف استفاده کنند امروزه در ایران پژوهشکده سلول های بنیادی شیراز ،عمل منجمد کردن و نگهداری بندناف را انجام می دهد.

3_سلول های بنیادی بالغ:از زمان تولد تا پایان عمر،انسان ها دارای انواعی از سلول های بنیادی در مغز، کبد ،لوزالمعده و پوست هستند اما مرکز اصلی سلول های بنیادی در مغز قرمز استخوان جای دارد به این دسته از سلول های بنیادی موجود در مغز قرمز استخوان ،سلول های بنیادی بالغ گفته می شود.

بدن انسان های بالغ به واسطه برخورداری از سلول های بنیادی بالغ ،توانایی بهبود ،درمان و رفع نا راحتی های جسمی را دارد برای روشن شدن مطلب ذکر شده به ذکر مثالی می پردازیم،زخمی را تصور کنید که در نقطه ای از بدن مثلا دست ایجاد می شود  در این هنگام بدن برای ترمیم زخم ایجاد شده به ترشح پیغام ارسال کنندگانی از محل ایجاد زخم، به مغز قرمزاستخوان(جایگاه اصلی استقرار سلول های بنیادی) می پردازد و مغز قرمزاستخوان را وادار به ترشح سلول های بنیادی می نماید سلول های بنیادی آزاد شده از مغز استخوان اینبار با پیغام رسان های  دسته دوم ،سلول های بنیادی را به محل ایجاد زخم می برند تا زخم ایجاد شده را ترمیم نمایند

در مورد بهبود و درمان بیماری های صعب العلاج هم باید بهبودی به همین طریق صورت گیرد ،ولی چرا بیماری بروز می کند و پس از ایجاد علامت بیماری در وجود افراد، با سلول های بنیادی موجود در مغزقرمز استخوان، درمان بیماری به طور خودکار انجام نمی  گیرد،سوالی است که در ادامه این مطلب به آن می پردازیم.

حداوند در خلقت آدمی ، سیستمی را در وجود انسان خلق کرده است که وظیفه دفاع بدن در مقابل ویروس ها باکتری ها و میکروب ها و قارچها و عوامل خارجی ، بر عهده  این سیستم است که سیستم ایمنی یا سیستم دفاعی  نام دارد سلول های تشکیل دهنده این سیستم شامل: لنفوسیت ها ،مونوسیت ها و فاگوسیتوزها یا بیگانه خوارها می باشد کار مثبت سیستم دفاعی دفاع و حفاظت بدن در مقابل هر عامل خارجی مزاحم است. وقتی یک عامل خارجی،مثلا یک سوزن یا چوب ریز، وارد دست یا پای انسان شود سلول های ایمنی بیگانه خوار برای محافظت بدن،  به این عامل خارجی حمله می کننذ در مورد باکتری ها ،ویروس ها و میکروب ها هم به همین روش ، سلول های ایمنی خاص(لنفوسیت ها یا مونوسیت ها)عمل دفاع بدن صورت می گیرد.

دسته ای از بیماریهادر زندگی مبتلایان به این بیماری ها وجود دارد  که به دلیل نقص در سیستم ایمنی بدن به  وجود می آید که این بیماری ها را بیماری های خود ایمنی یا auto  imeny)) می نامند.

زمانی که عامل خارجی و مزاحم بدن وارد گردش خون شود ،بدن به واسطه وجود سیستم ایمنی و بیگانه خوارها ، با عامل خارجی به مقابله می پردازد.در بیماری های خودایمنی سیستم ایمنی همانطور که به باکتری ها ،میکروب ها و عوامل مزاحم حمله می کند،در  بیماری های خود ایمنی به بافت هدف حمله می کند و بیماری خود ایمنی را به وجود می آورد،به عنوان مثال این بافت هدف مورد حمله سیستم ایمنی ممکن است روده  باشد و بیماری کولیت روده را ایجاد کند ،ممکن است مفاصل و استخوان ها باشند و بیماری رماتیسم مفصلی و آرترز  و آرترایتیت را ایجاد کند ، ممکن است لوزالمعده یا پانکراس را مورد حمله قرار دهد و دیابت نوع یک را ایجاد کند ،ممکن است با حمله به اعصاب حسی و حرکتی باعث ایجادبیماری هایMSوALS شودو... که ذکر ده ها بیماری خود ایمنی در این مختصر نمی گنجد و ما برای روشن شدن مطلب، به ذکر چند بیماری ،ذکر شده اکتفا می کنیم.

بعد از ایجاد بیماری صعب العلاج و پیدایش نشانه های بیماری در وجود بیمار،چرا با وجود سلول های بنیادی بالغ در مغز قرمز استخوان افراد، بیماری صعب العلاج ایجاد شده بهبود نمی یابد در اینجا سیستم ایمنی باز هم از آزاد سازی سلول های بنیادی از مغز قرمز استخوان ،جلوگیری می کند و مانع آزاد سازی سلول های بنیادی از مغز استخوان و تکثیر این سلول ها در جریان خون می شود پس به طور کلی سیستم ایمنی هم بیماری خود ایمنی را به وجود می آورد و همین طور مانع از بهبود بیماری می شود.

کاربرد سلولهای بنیادی در درمان بیماری ها:استفاده از سلول های بنیادی جنینی به دلایلی دارای محدودیت است که این دلایل عبارتنداز:

1_مسایل اخلاقی و اجتماعی

2_ استفاده از سلول های بنیادی جنینی ،در یک جنین در حال رشد ،زندگی جنین را به خطر می اندازد و به مرگ جنین در حال رشد می انجامد.

3_در صورت برداشت سلول های بنیادی جنینی از یک جنین در حال رشد، و به کاربردن این سلول ها در شخص بیمار ،امکان رشد بی رویه سلول های بنیادی جنینی و تشکیل تومور در بافت  مورد بازسازی با سلول های بنیادی ،و پس زدن پیوند به وسیله سیستم دفاعی شخص میزبان ،وجود دارد

در مورد سلول های بنیادی موجود در بند ناف در نوزادان تازه متولد شده ،امکان نگه داری و منجمد کردن بند ناف نوزاد ،ونگه داری بند ناف منجمد شده به مدت سی سال وجود دارد تا  درزندگی آینده نوزاد متولد شده از  این بند ناف انجماد یافته در صورتی که دچار بیماری صعب العلاجی شود می توان استفاده کرد .امروزه در پژوهشکده سلول های بنیادی شهر شیراز این کار انجام می گیرد،

امکان استفاده از سلول های بنیادی بالغ موجود در مغز قرمز استخوان ،برای درمان بیماری ها  به طور طبیعی،به دلیل ممانعت سیستم دفاعی وجود ندارد،اما آیا روشی وجود دارد که انسان این سلول ها را در درمان بیماری ها به کار گیرد؟

سلول های بنیادی بالغ در مغز قرمز استخوان انسان های بالغ،به سه نوع تقسیم بندی می شوند که عبارتند از: _سلول بنیادی ندانشیمالت nedanshimalt stem cell  2_سلول بنیادی آندوژرمینال andojherminal stem cell 3_سلول بنیادی هموژنی ال hemojhenial stem cell

هر نوع ازاین سه نوع سلول بنیاذی باز سازی و ترمیم بافتی از بدن را بر عهده دارد انسانی را در نظر بگیرید که چهل یا پنجاه سال ،یا مدت زمان بیشتری از سن او می گذرد با گذشت زمان از سن انسان،اعضای مختلف بدن انسان دچار اندکی فرسودگی می شوند که بدن برای باز سازی و جبران این نقصان مقدار کمی از انواع سلول های بنیادی بالغ را ترشح می کند اما این ترشح سلول های بنیادی از مغز استخوان،آنقدر اندک است که تنها برای جبران نقص جزیی در بافت ها کاربرد داردو برای درمان بیماری ها کاری از پیش نمی برد.

امروزه روشی که در دنیا ،برای درمان بیماری ها با استفاده از سلول های بنیادی بالغ ، به کار می رود به این صورت است که پس از گرفتن خون از بدن بیمار ،که خون گرفته شده دارای مقدار کمی سلول های بنیادی بالغ برای ترمیم بافت ها و سلول های بنیادی بالغ از نوع هموژنی ال ،که سلول های بنیادی نوع هموژنی ال وظیفه ساختن گلبول های سفید گلبول های قرمز و پلاکت ها را در خون انجام می دهند ، این خون گرفته شده از بیمار را وارد دستگاه جداسازی کننده  ، که در این دستگاه عمل جداسازی سلول های بنیادی از خون بیمار انجام می گیرد، وارد می کننذ بعد از جدا سازی سلول های بنیادی به آن ها مارکت( فرمان هدایت به سمت بافت مورد نظر برای باز سازی) اضافه می کنند .بعد از انجام کار جدا سازی سلول های بنیادی،  برای تزریق به بدن بیمار  از آمپول های ضعیف کننده سیستم ایمنی جهت  ضعیف نمودن سیستم ایمنی وجلوگیری از پس زدن سلول های بنیادی تزریق شده استفاده می کنند،و سلول های بنیادی را به بیمار تزریق می کنند.

درصد بهبودی درمان  یک بیمار با استفاده از سلول های بنیادی به عوامل زیر بستگی دارد

1_سن بیمار 2_نوع بیماری 3_مدت ابتلای بیمار به بیماری قابل درمان با سلول های بنیادی یا سابقه بیماری 4_عوارضی که بیماری مورد نظر در وجود بیمار بر جا گذاشته است

در درمان با سلول های بنیادی ،هراندازه سن بیمارتحت درمان کمتر باشد درصد بهبودی بالاتر می رود.نوع بیماری مورد درمان با سلول  های بنیادی هم در درصد بهبودی مهم است مثلا بیماری های عصبی مشکل تر درمان می شوند زمان ابتلای بیمار به بیماری مورد نظر هم مهم است هرچه زمان و سابقه بیماری کمتر باشد ،بیماری راحت تر درمان می شود .و در پایان میزان عوارضی است که بیماری مورد نظر در وجود بیمار بر جای گذاشته است هر چه این عوارض بیشتر باشد درصد بهبودی کمتر است.

در پایان باید این نکته را مورد توجه داشته باشیم که مصرف نکردن شیرینی جات به منظور جلوگیری از اسیدی شدن خون،عدم مصرف گوشت قرمز به واسطه داشتن اسید اوریک،مصرف نکردن لبنیات به واسطه داشتن قند لاکتوز که جلوی تکثیر سلول های بنیادی را می گیرد،و ورزش روزانه و پرهیز از استرس و مشروبات الکلی و دخانیات ، عواملی هستند که به جلوگیری از نقص سیستم ایمنی و بروز بیماری های خود ایمنی و تولید و تکثیر سلول های بنیادی کمک می کنند.